Dầu gần 100 USD thì cổ phiếu nào hưởng lợi thật sự, cổ phiếu nào chỉ hưởng lợi về tâm lý. Financial Times cho biết Brent đang tiến sát 100 USD/thùng sau khi Mỹ tiếp tục tấn công tàu dầu Iran và rủi ro đối với dòng dầu qua Hormuz gia tăng. (Financial Times)
Giá dầu Brent đang tiến sát 100 USD/thùng sau khi Mỹ mở đợt tấn công mới nhằm vào các tàu chở dầu Iran, trong khi cơ sở năng lượng của Saudi Arabia cũng trở thành mục tiêu. Nhưng điều thị trường thực sự lo ngại không chỉ là vài triệu thùng dầu bị gián đoạn, mà là nguy cơ xung đột đe dọa eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển dầu quan trọng bậc nhất thế giới.
Nếu dầu vượt 100 USD và duy trì ở vùng giá cao trong thời gian đủ dài, một chu kỳ lợi nhuận mới có thể mở ra cho ngành năng lượng. Tuy nhiên, không phải cứ là cổ phiếu dầu khí thì đều hưởng lợi như nhau. Tại Việt Nam, tác động sẽ phân hóa rất rõ giữa PVD, PVS, PVT, BSR, GAS, PLX và OIL.
Dầu 100 USD: Vì sao lần này thị trường đặc biệt lo ngại?
Theo Financial Times, Mỹ vừa phá hủy 5 tàu chở dầu Iran gần đảo Kharg, nâng số tàu Iran bị Mỹ nhắm tới trong vài ngày lên 8 chiếc. Cùng lúc, lực lượng Houthi được Iran hậu thuẫn tiếp tục tấn công các cơ sở năng lượng của Saudi Arabia. Brent vì thế đã tiến sát 100 USD/thùng.
Rủi ro lớn nhất nằm ở khả năng hoạt động vận chuyển qua Hormuz tiếp tục bị hạn chế hoặc cơ sở dầu khí vùng Vịnh bị tấn công. Khi đó, đây không còn đơn thuần là “phần bù rủi ro địa chính trị” trong giá dầu mà có thể trở thành cú sốc nguồn cung thực sự.
Một số kịch bản thị trường thậm chí đặt Brent ở vùng 120 USD/thùng nếu gián đoạn kéo dài, và cao hơn nếu cơ sở hạ tầng dầu khí trọng yếu bị phá hủy.
Với chứng khoán Việt Nam, điều quan trọng không phải dầu có chạm 100 USD trong một vài phiên hay không, mà là giá dầu bình quân có duy trì ở mức cao đủ lâu để thay đổi lợi nhuận và quyết định đầu tư của các doanh nghiệp dầu khí hay không.
PVD – Hưởng lợi rõ nhất nếu dầu cao kéo dài
Trong nhóm dầu khí Việt Nam, PVD là một trong những cổ phiếu có độ nhạy cao nhất với một chu kỳ giá dầu cao bền vững. PVD không bán dầu. Doanh nghiệp cung cấp giàn khoan và các dịch vụ kỹ thuật giếng khoan.
Khi giá dầu duy trì ở mức cao, các tập đoàn dầu khí có động lực tăng ngân sách thăm dò và khai thác (E&P) vì nhiều mỏ trước đây có hiệu quả kinh tế thấp trở nên hấp dẫn hơn. Nhu cầu giàn khoan vì vậy tăng lên, kéo theo giá thuê giàn và hiệu suất sử dụng giàn.
PVD còn đang gặp một bối cảnh thuận lợi khác: nhu cầu giàn jack-up tại Đông Nam Á được đánh giá ở mức cao, trong khi Việt Nam đang thúc đẩy hàng loạt dự án dầu khí lớn.
Do đó, dầu 100 USD không nhất thiết làm lợi nhuận PVD tăng ngay trong quý tiếp theo, nhưng nếu mức giá cao được duy trì, nó có thể tạo ra hiệu ứng kép: tăng nhu cầu khoan + giữ giá thuê giàn ở mức cao.
Mức hưởng lợi: RẤT TÍCH CỰC.
PVS – Hưởng lợi từ làn sóng đầu tư dầu khí mới
Nếu PVD hưởng lợi từ “khoan”, PVS hưởng lợi từ việc các dự án dầu khí được triển khai. PVS tham gia nhiều khâu từ cơ khí dầu khí, EPC/EPCI, dịch vụ tàu, căn cứ cảng đến FSO/FPSO. Khi dầu cao, các dự án thượng nguồn có hiệu quả kinh tế tốt hơn và chủ đầu tư có thêm động lực đẩy nhanh quyết định đầu tư.
Quan trọng hơn, PVS hiện đã sở hữu backlog lớn từ các dự án dầu khí trong nước, trong đó các gói EPCI của dự án Lô B là một động lực doanh thu quan trọng. Các báo cáo ngành gần đây cũng đánh giá PVS và PVD là hai doanh nghiệp hưởng lợi đáng chú ý từ chu kỳ đầu tư dầu khí mới.
Khác PVD, ảnh hưởng của giá dầu lên PVS không trực tiếp, bởi lợi nhuận chủ yếu phụ thuộc vào khối lượng hợp đồng và tiến độ dự án. Nhưng dầu duy trì 90–100 USD sẽ làm môi trường đầu tư dầu khí thuận lợi hơn đáng kể.
Mức hưởng lợi: RẤT TÍCH CỰC.
PVT – Một cổ phiếu đáng chú ý nhưng cơ chế hưởng lợi hoàn toàn khác
PVT là trường hợp rất đáng quan tâm. Doanh nghiệp không hưởng lợi vì bán dầu hay khoan dầu mà chủ yếu từ vận tải dầu thô, sản phẩm dầu khí, hóa chất và LPG.
Xung đột khiến các tuyến vận tải truyền thống bị gián đoạn, tàu phải thay đổi hành trình và quãng đường vận chuyển dài hơn có thể làm thị trường tàu dầu trở nên khan hiếm. Khi đó, cước vận tải tanker có thể tăng mạnh. Vì vậy, đối với PVT, nhà đầu tư nên quan sát giá cước vận tải dầu quốc tế hơn là chỉ nhìn vào Brent.
Đây cũng là lý do MBS từng đánh giá PVS và PVT là những lựa chọn đáng chú ý trong môi trường giá dầu cao, do vừa hưởng lợi từ điều kiện ngành vừa hạn chế một số rủi ro trực tiếp từ gián đoạn nguồn cung.
Mức hưởng lợi: TÍCH CỰC.
BSR – Có thể hưởng lợi mạnh, nhưng không đơn giản là “dầu tăng = lãi tăng”
BSR vận hành Nhà máy lọc dầu Dung Quất. Đây là cổ phiếu dễ gây hiểu nhầm nhất. Dầu tăng làm giá trị hàng tồn kho dầu thô tăng, có thể tạo lợi ích tồn kho trong một chu kỳ giá đi lên. Giá sản phẩm đầu ra như xăng, diesel và nhiên liệu hàng không cũng tăng.
Thực tế, trong quý II/2026, khi mặt bằng giá dầu tương đối cao và crack spread thuận lợi, lợi nhuận BSR được các báo cáo phân tích đánh giá tăng rất mạnh. (VnEconomy)
Nhưng biến số quyết định lợi nhuận của một nhà máy lọc dầu không chỉ là giá dầu mà còn là crack spread – chênh lệch giữa giá sản phẩm lọc dầu và giá dầu thô đầu vào. Nếu dầu thô tăng quá nhanh nhưng giá xăng dầu thành phẩm không tăng tương ứng, biên lọc dầu có thể bị ép lại.
Do đó, BSR hưởng lợi tốt nhất trong kịch bản dầu tăng có kiểm soát + crack spread duy trì cao, thay vì một cú sốc dầu tăng dựng đứng.
Mức hưởng lợi: TÍCH CỰC, nhưng cần theo dõi crack spread.
GAS – Hưởng lợi nhưng độ nhạy thấp hơn PVD, PVS
GAS kinh doanh, vận chuyển và phân phối khí. Một phần giá bán khí có liên hệ với diễn biến giá dầu, vì vậy mặt bằng dầu cao có thể hỗ trợ doanh thu và giá bán. Nhưng GAS không phải một “cổ phiếu đánh cược vào giá dầu” thuần túy.
Sản lượng khí, nhu cầu của các nhà máy điện, hóa chất và tiến độ các dự án khí – LNG mới có ảnh hưởng lớn đến lợi nhuận. Các báo cáo năm 2026 cũng cho thấy có những giai đoạn dầu cao nhưng lợi nhuận GAS vẫn không tăng tương ứng (thitruongtaichinhtiente.vn). Vì vậy GAS phù hợp hơn với câu chuyện an ninh năng lượng và hạ tầng khí dài hạn.
Mức hưởng lợi: TÍCH CỰC VỪA PHẢI.
PLX và OIL – Giá dầu tăng chưa chắc đã là “món quà”
Petrolimex và PV OIL nằm ở hạ nguồn: nhập khẩu, phân phối và bán lẻ xăng dầu. Giá dầu tăng làm doanh thu danh nghĩa tăng và trong một số giai đoạn có thể tạo lợi ích tồn kho nếu doanh nghiệp mua hàng ở giá thấp trước đó.
Nhưng dầu tăng quá nhanh cũng đồng nghĩa nhu cầu vốn lưu động lớn hơn, chi phí tài chính tăng và rủi ro tồn kho cao hơn nếu giá dầu đảo chiều. Quan trọng nhất, biên lợi nhuận bán lẻ xăng dầu còn chịu ảnh hưởng của cơ chế điều hành giá trong nước, chứ không tự động mở rộng khi Brent tăng.
Bởi vậy PLX và OIL thường hưởng lợi kém trực tiếp hơn nhóm thượng nguồn. Các phân tích ngành gần đây cũng nhấn mạnh rằng giá dầu cao tạo tác động phân hóa, với cơ hội rõ hơn ở thượng nguồn và trung nguồn. (Investing.com Việt Nam)
Mức hưởng lợi: TRUNG TÍNH đến TÍCH CỰC NHẸ.
Xếp hạng nhóm hưởng lợi nếu Brent duy trì 100 USD
Nếu giả định Brent không chỉ vượt 100 USD trong vài phiên mà duy trì quanh 90–110 USD/thùng trong nhiều tháng, có thể chia các cổ phiếu thành ba nhóm:
Nhóm hưởng lợi nổi bật: PVD – PVS
Đây là hai doanh nghiệp đáng chú ý nhất bởi dầu cao kéo dài thúc đẩy hoạt động thăm dò, khai thác và đầu tư dự án. Đồng thời, cả hai đang hưởng lợi từ chu kỳ đầu tư dầu khí mới của Việt Nam.
Nhóm hưởng lợi đáng kể: PVT – BSR
PVT có thể hưởng lợi từ cước tanker và sự thay đổi luồng vận tải dầu. BSR hưởng lợi nếu giá dầu cao đi cùng crack spread tốt và lợi ích tồn kho.
Nhóm hưởng lợi vừa phải: GAS – PLX – OIL
GAS được hỗ trợ bởi mặt bằng giá năng lượng nhưng còn phụ thuộc sản lượng khí. PLX và OIL hưởng lợi ít trực tiếp hơn và phải đối mặt với vốn lưu động, cơ chế giá cũng như rủi ro tồn kho.
Nhưng dầu 120 USD lại là một câu chuyện khác
Nhà đầu tư cũng cần phân biệt giữa “dầu cao có lợi cho doanh nghiệp dầu khí” và “cú sốc dầu có lợi cho thị trường chứng khoán”. Hai điều này hoàn toàn khác nhau.
Nếu Brent ổn định quanh 90–100 USD, PVD, PVS, PVT và BSR có thể hưởng lợi trong khi nền kinh tế vẫn có khả năng hấp thụ mức giá năng lượng cao.
Nhưng nếu Hormuz bị gián đoạn nghiêm trọng và dầu tăng lên 120–150 USD/thùng, lợi ích của nhóm dầu khí sẽ đi cùng một rủi ro vĩ mô rất lớn.
Giá nhiên liệu tăng sẽ đẩy chi phí vận tải và sản xuất lên cao, gây áp lực lên lạm phát. Thị trường Mỹ đã bắt đầu phản ứng theo hướng này khi dầu tiến sát 100 USD: chứng khoán giảm và lợi suất trái phiếu tăng do lo ngại lạm phát. (AP News)
Ở Việt Nam, nhóm hàng không như VJC, HVN, vận tải tiêu thụ nhiên liệu lớn, hóa chất và nhiều ngành sản xuất sẽ chịu áp lực chi phí. Lạm phát tăng cũng có thể ảnh hưởng đến mặt bằng lãi suất và định giá chung của thị trường.
Do đó, kịch bản tốt nhất đối với cổ phiếu dầu khí Việt Nam không nhất thiết là dầu càng cao càng tốt.
Kịch bản thuận lợi hơn là Brent duy trì ở vùng giá đủ cao để thúc đẩy đầu tư thăm dò – khai thác nhưng chưa gây ra cú sốc lớn cho kinh tế toàn cầu.
PVD – PVS nổi bật nếu “dầu 100 USD” trở thành mặt bằng mới
Diễn biến Trung Đông hiện nay trước hết tạo ra một “premium địa chính trị” cho dầu. Nhưng nếu xung đột kéo dài, dòng chảy qua Hormuz tiếp tục khó khăn và các nước sản xuất dầu tăng đầu tư để bảo đảm an ninh năng lượng, câu chuyện sẽ chuyển từ biến động giá ngắn hạn sang một chu kỳ đầu tư dầu khí mới. Đó mới là kịch bản đáng chú ý nhất đối với chứng khoán Việt Nam.
Trong kịch bản này, PVD và PVS là hai cổ phiếu có câu chuyện hưởng lợi rõ nhất; PVT và BSR đứng ở nhóm kế tiếp, trong khi GAS, PLX và OIL có mức độ hưởng lợi thấp hơn hoặc phụ thuộc nhiều điều kiện hơn. Nói cách khác, thay vì chỉ hỏi “dầu có vượt 100 USD không?”, nhà đầu tư nên đặt câu hỏi quan trọng hơn:
“Dầu sẽ ở trên 90–100 USD trong bao lâu?”
Nếu câu trả lời là nhiều tháng thay vì nhiều ngày, tác động lên lợi nhuận và định giá của nhóm dầu khí Việt Nam sẽ đáng kể hơn rất nhiều.
Bạn cần phân tích mã cổ phiếu nào khác? Hãy để lại bình luận hoặc tham gia Room Zalo kết nối cùng cộng đồng.