Fed tăng lãi suất: USD/VND, dòng vốn và chứng khoán Việt Nam sẽ đi về đâu?

Fed vừa làm điều thị trường từng nghĩ đã thuộc về quá khứ: tăng lãi suất trở lại. Lãi suất quỹ liên bang được nâng thêm 0,25 điểm phần trăm lên 3,75%–4,00%, trong khi dự báo mới cho thấy lãi suất cuối năm có thể còn cao hơn mức hiện tại.

Với Việt Nam, câu chuyện không dừng ở một lần tăng 0,25%. Điều đáng quan tâm hơn là hiệu ứng dây chuyền: USD mạnh hơn → áp lực USD/VND tăng → dòng vốn quốc tế thận trọng → dư địa giảm lãi suất trong nước thu hẹp → định giá chứng khoán chịu sức ép.

Vậy đây chỉ là một cú rung lắc ngắn hạn, hay tín hiệu cho một giai đoạn tiền đắt hơn trên toàn cầu?

Fed trở lại với tăng lãi suất

Ngày 16/9, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) quyết định tăng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản, đưa Fed Funds lên 3,75%–4,00%. Quyết định được FOMC thông qua với tỷ lệ 12–0. Fed cho biết kinh tế Mỹ vẫn tăng trưởng vững, chi tiêu nội địa bền bỉ, đầu tư vốn mạnh và thị trường lao động tương đối ổn định. Nhưng vấn đề lớn nhất vẫn là lạm phát còn cao hơn mục tiêu 2%. Đáng chú ý hơn chính lần tăng lãi suất là thông điệp về tương lai.

Theo dự báo kinh tế mới của Fed, mức lãi suất phù hợp trung vị cuối năm 2026 được nâng từ 3,8% trong dự báo tháng 6 lên 4,1%, trong khi dự báo PCE inflation năm 2026 tăng lên 3,7% và core PCE lên 3,4%. Điều đó cho thấy Fed không chỉ tăng lãi suất một lần, mà đang phát tín hiệu rằng lạm phát dai dẳng hơn dự kiến và mặt bằng lãi suất cao có thể kéo dài hơn.

USD/VND: Áp lực tăng trở lại

Kênh tác động đầu tiên đối với Việt Nam là tỷ giá. Khi lãi suất Mỹ tăng, tiền gửi và trái phiếu bằng USD trở nên hấp dẫn hơn. Dòng vốn có xu hướng tìm về tài sản USD, hỗ trợ đồng bạc xanh và gây áp lực lên các đồng tiền tại thị trường mới nổi.

Cơ chế khá đơn giản: Fed tăng lãi suất → USD hấp dẫn hơn → USD mạnh → chênh lệch lãi suất USD/VND bất lợi hơn → VND chịu áp lực mất giá.

Điều này không đồng nghĩa USD/VND sẽ tăng mất kiểm soát. Việt Nam vẫn có nguồn cung ngoại tệ từ xuất khẩu, FDI, kiều hối và du lịch. Nhưng Ngân hàng Nhà nước sẽ phải cân bằng khó hơn giữa ổn định tỷ giá và hỗ trợ tăng trưởng. Nếu USD tiếp tục mạnh, dư địa để giảm mạnh lãi suất VND sẽ thu hẹp.

Dòng vốn: Tiền có xu hướng quay về Mỹ

Đây có thể là tác động đáng chú ý hơn chính mức tăng 0,25%. Khi lãi suất USD và lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ ở mức cao, nhà đầu tư quốc tế có thể nhận được mức sinh lời hấp dẫn hơn từ một tài sản có rủi ro tín dụng rất thấp. Để tiếp tục đầu tư vào cổ phiếu hoặc trái phiếu tại các thị trường mới nổi như Việt Nam, họ sẽ yêu cầu mức lợi nhuận kỳ vọng cao hơn để bù đắp rủi ro.

Vì vậy: Lãi suất Mỹ cao → USD và trái phiếu Mỹ hấp dẫn hơn → dòng vốn vào thị trường mới nổi chịu áp lực → khối ngoại thận trọng hơn.

Tuy nhiên cần phân biệt vốn danh mục và FDI. Dòng vốn đầu tư chứng khoán có thể phản ứng nhanh với lãi suất và tỷ giá. Trong khi đó, FDI vào nhà máy, khu công nghiệp, trung tâm dữ liệu hay chuỗi cung ứng thường dựa trên quyết định dài hạn về chi phí sản xuất, thị trường và chiến lược toàn cầu. Do đó, Fed tăng lãi suất gây áp lực rõ hơn lên dòng vốn chứng khoán nhưng không đồng nghĩa FDI sẽ đảo chiều.

Chứng khoán toàn cầu: “Tiền đắt” trở lại

Đối với thị trường chứng khoán, lãi suất cao tác động qua hai kênh. Thứ nhất, chi phí vốn tăng. Doanh nghiệp phải trả lãi vay cao hơn, người tiêu dùng cũng phải chịu chi phí tín dụng lớn hơn, qua đó có thể làm chậm đầu tư và tiêu dùng. Thứ hai, định giá cổ phiếu giảm tương đối. Khi nhà đầu tư có thể nhận lợi suất cao từ trái phiếu Chính phủ Mỹ, mức lợi nhuận mà họ yêu cầu đối với cổ phiếu cũng phải tăng.

Nhóm công nghệ và cổ phiếu tăng trưởng thường nhạy cảm hơn vì phần lớn giá trị doanh nghiệp nằm ở lợi nhuận kỳ vọng trong tương lai.

Quyết định của Fed cũng có một mặt đáng chú ý: Fed vẫn đánh giá hoạt động kinh tế Mỹ đang tăng trưởng với tốc độ vững chắc. Vì vậy, đây chưa phải tín hiệu cho thấy kinh tế Mỹ đang suy thoái. Vấn đề của thị trường là nền kinh tế đủ khỏe nhưng lạm phát cũng đủ cao để Fed phải duy trì tiền tệ thắt chặt lâu hơn.

Việt Nam: Ba áp lực chính

Đối với chứng khoán Việt Nam, tác động có thể đi qua ba kênh.

Thứ nhất, áp lực bán ròng của khối ngoại. USD mạnh và lợi suất tài sản Mỹ cao làm giảm sức hấp dẫn tương đối của tài sản định giá bằng VND.

Thứ hai, lãi suất trong nước khó giảm sâu. NHNN phải cân bằng giữa mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng và ổn định tỷ giá. Nếu VND mất giá nhanh, chính sách tiền tệ sẽ phải thận trọng hơn.

Thứ ba, định giá cổ phiếu chịu sức ép. Lãi suất phi rủi ro càng cao (là mức lợi nhuận lý tưởng của một khoản đầu tư mà nhà đầu tư nắm chắc 100% sẽ thu hồi đủ cả gốc lẫn lãi đúng hạn, hoàn toàn không có rủi ro vỡ nợ (default risk) hay rủi ro tái đầu tư), nhà đầu tư càng yêu cầu tỷ suất sinh lời lớn hơn từ cổ phiếu.

Tuy nhiên, không nên đơn giản hóa thành “Fed tăng lãi suất = VN-Index giảm”. Thị trường Việt Nam còn chịu tác động bởi tăng trưởng GDP, lợi nhuận doanh nghiệp, đầu tư công, tín dụng, FDI và đặc biệt là dòng vốn liên quan đến quá trình nâng hạng thị trường. Nếu các yếu tố nội tại đủ mạnh, cú sốc từ Fed có thể chủ yếu tạo rung lắc và phân hóa, thay vì làm thay đổi hoàn toàn xu hướng trung hạn.

Nhóm cổ phiếu nào chịu ảnh hưởng?

Ngân hàng: Tác động hai chiều. Áp lực tỷ giá và chi phí huy động là bất lợi, nhưng mặt bằng lãi suất khó giảm sâu có thể hỗ trợ NIM của một số ngân hàng. Những ngân hàng có CASA cao, nguồn ngoại tệ tốt và quản trị trạng thái ngoại hối tốt sẽ có lợi thế tương đối.

Chứng khoán: Nhạy cảm với thanh khoản và dòng vốn. Nếu khối ngoại tăng bán ròng và thanh khoản suy giảm, nhóm chứng khoán có thể chịu áp lực. Ngược lại, câu chuyện nâng hạng là lực đối trọng đáng kể.

Bất động sản: Nhạy cảm với lãi suất do sử dụng đòn bẩy cao. Doanh nghiệp nợ lớn và cần tái cấp vốn nhiều chịu tác động rõ hơn.

Xuất khẩu: USD mạnh và VND giảm giá vừa phải có thể hỗ trợ doanh nghiệp thu ngoại tệ như dệt may, thủy sản, gỗ và một số doanh nghiệp công nghệ. Tuy nhiên phải trừ đi chi phí nguyên liệu nhập khẩu và nợ bằng USD.

Doanh nghiệp vay USD lớn: Chịu tác động kép từ lãi suất USD cao và rủi ro tỷ giá.

Dầu khí: Chính sách Fed chỉ là yếu tố thứ cấp. Diễn biến giá dầu, Trung Đông và đầu tư thượng nguồn vẫn quan trọng hơn đối với PVD, PVS, PVT, BSR hay GAS.

Biến số lớn nhất không phải 0,25%, mà là Fed sẽ đi bao xa

Fed nâng dự báo lãi suất cuối năm 2026 từ 3,8% lên 4,1%. Cùng lúc, 17/18 thành viên FOMC đánh giá rủi ro đối với lạm phát PCE đang nghiêng về phía tăng. Điều này có nghĩa thị trường phải điều chỉnh từ kỳ vọng “lãi suất sắp giảm” sang câu hỏi mới: Fed sẽ phải giữ lãi suất cao trong bao lâu – và liệu có còn phải tăng thêm? Đây mới là biến số có khả năng quyết định USD, lợi suất trái phiếu, dòng vốn và định giá chứng khoán trong những tháng tới.

Tín hiệu nhà đầu tư Việt Nam cần theo dõi

Nếu USD tăng nhưng USD/VND vẫn ổn định, khối ngoại giảm bán và thanh khoản trong nước duy trì tốt, ảnh hưởng từ Fed có thể được hấp thụ tương đối nhanh. Ngược lại, nếu đồng thời xuất hiện USD mạnh + lợi suất trái phiếu Mỹ tăng + USD/VND tăng nhanh + khối ngoại bán ròng lớn, áp lực lên chứng khoán Việt Nam sẽ đáng kể hơn.

Fed vừa tăng 0,25%, nhưng thông điệp lớn hơn là “giá của tiền” đang thay đổi

Đối với Việt Nam, tác động trước mắt là áp lực lên USD/VND, dòng vốn ngoại và dư địa giảm lãi suất. Nhưng hướng đi của VN-Index sẽ không chỉ do Fed quyết định. Cuộc giằng co thực sự sẽ diễn ra giữa một bên là USD mạnh – lãi suất toàn cầu cao, và bên kia là tăng trưởng kinh tế – lợi nhuận doanh nghiệp – FDI – nâng hạng thị trường của Việt Nam.

Vì vậy, câu hỏi quan trọng sau cuộc họp Fed không còn là “Fed đã tăng bao nhiêu?”, mà là:

“Fed còn phải giữ tiền đắt trong bao lâu, và Việt Nam có đủ mạnh để giữ dòng vốn ở lại hay không?”

Khang Lê