Lịch sử các thị trường từng được FTSE nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp cho thấy câu trả lời không đơn giản như vậy. Tiền thường vào thật, thanh khoản thường tăng mạnh, nhưng giá cổ phiếu lại có xu hướng chạy trước dòng tiền.

Thị trường mới nổi là gì?

Theo FTSE Russell FTSE Russell – Equity Country Classification, các thị trường được chia thành nhiều cấp độ như Developed, Advanced Emerging, Secondary Emerging và Frontier.

Một thị trường được nâng lên nhóm mới nổi không chỉ vì kinh tế tăng trưởng nhanh. FTSE còn xem xét hàng loạt yếu tố như quy mô và thanh khoản thị trường, khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài, giao dịch ngoại hối, lưu ký – thanh toán, môi trường pháp lý và khả năng thực tế để các quỹ quốc tế sao chép chỉ số.

Việt Nam đã đáp ứng các tiêu chí của nhóm Secondary Emerging sau nhiều cải cách, đặc biệt là việc tháo gỡ yêu cầu nhà đầu tư tổ chức nước ngoài phải có đủ tiền trước khi đặt lệnh. FTSE Russell xác nhận việc nâng hạng lên thị trường mới nổi có hiệu lực từ mở cửa ngày 21/9/2026. (LSEG). Nói đơn giản, Việt Nam đang chuyển từ một thị trường tương đối nhỏ trong “rổ cận biên” sang một sân chơi lớn hơn, nơi các quỹ đầu tư toàn cầu bắt đầu phải dành tỷ trọng cho cổ phiếu Việt Nam.

Bài học từ 3 thị trường mới nổi tại châu Á: Có tiền vào nhưng chỉ số không nhất thiết tăng ngay

Kinh nghiệm Qatar, Kuwait và Saudi Arabia cho thấy khi được nâng hạng lên thị trường mới nổi, hiệu ứng nâng hạng rõ nhất thường nằm ở dòng vốn và thanh khoản, trong khi mức tăng của chỉ số phụ thuộc rất nhiều vào định giá và bối cảnh kinh tế.

Qatar: Dòng vốn tăng mạnh, chỉ số gần như đi ngang

Qatar được FTSE đưa lên thị trường mới nổi thứ cấp theo hai giai đoạn từ tháng 9/2016. Sau đợt đầu, dòng vốn ngoại ròng bình quân tại Qatar tăng lên khoảng 212 triệu USD/tháng trong nửa cuối năm 2016, so với chỉ 81 triệu USD/tháng trong nửa đầu năm. Các ước tính khi đó cho rằng dòng vốn thụ động liên quan FTSE có thể đạt từ hơn 500 triệu USD đến khoảng 1 tỷ USD. (The Peninsula Newspaper). Tuy nhiên, thị trường Qatar không tăng tương ứng. Sau một nhịp đi lên trước ngày nâng hạng, diễn biến cuối năm lại khá trầm lắng.

Bài học: nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp có thể mang tiền vào, nhưng không đủ để chống lại mọi yếu tố về định giá và kinh tế.

Kuwait: Khoảng 1 tỷ USD và thị trường tăng 5,2%

Kuwait được FTSE nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp trong năm 2018. IMF ước tính việc gia nhập FTSE Emerging mang lại khoảng 1 tỷ USD dòng vốn. IMF – Kuwait và dòng vốn sau nâng hạng. Trong năm 2018, thị trường Kuwait tăng khoảng 5,2%, trong đó các cổ phiếu vốn hóa lớn và ngân hàng thu hút sự chú ý đáng kể của nhà đầu tư nước ngoài. (Markaz). Sang năm tiếp theo, thị trường còn tăng mạnh hơn, nhưng khi đó đã xuất hiện thêm kỳ vọng Kuwait được MSCI nâng hạng. Vì vậy, không thể quy toàn bộ mức tăng cho FTSE.

Saudi Arabia: Giá chạy trước dòng tiền

Saudi Arabia là ví dụ điển hình cho hiệu ứng “mua trước kỳ vọng, chốt lời khi sự kiện xảy ra”. Việc gia nhập các chỉ số toàn cầu kéo mạnh số lượng nhà đầu tư tổ chức nước ngoài vào thị trường. Số Qualified Foreign Investors tăng từ khoảng 500 lên 1.800 trong năm 2019. Chỉ số TASI tăng 7,19% cả năm 2019. Saudi Exchange – Báo cáo thị trường 2019. Nhưng trước thời điểm inclusion, thị trường đã tăng mạnh hơn mức tăng cuối năm. Giá cổ phiếu đã phản ánh một phần dòng tiền trước khi các quỹ thực sự mua.

Quy luật đáng chú ý: Giá thường chạy trước ngày nâng hạng

Kinh nghiệm quốc tế cho thấy nâng hạng lên thị trường mới nổi thường tác động mạnh hơn đến thanh khoản so với điểm số trong ngắn hạn. Các số liệu được tổng hợp trong tài liệu anh cung cấp cho thấy trong 7 trường hợp FTSE nâng hạng giai đoạn 2010–2022, 6/7 thị trường tăng trong ba tháng trước ngày có hiệu lực, nhưng 5/7 lại giảm trong ba tháng sau đó.

Điều này tạo ra một mô hình khá quen thuộc: Kỳ vọng nâng hạng → nhà đầu tư mua trước → ETF bắt đầu giải ngân → thanh khoản tăng đột biến → một bộ phận nhà đầu tư chốt lời. Do đó, nâng hạng là tín hiệu tích cực dài hạn nhưng không phải bảo đảm VN-Index sẽ tăng ngay sau ngày 21/9.

Việt Nam sẽ đón bao nhiêu tiền khi gia nhập “sân chơi” mới nổi?

Đợt đầu tiên diễn ra ngay ngày 18/9, trước khi việc nâng hạng chính thức có hiệu lực.

Theo ước tính của SSI Research được VietnamPlus công bố, các quỹ mô phỏng FTSE có thể mua ròng khoảng 240 triệu USD, tương đương hơn 6.000 tỷ đồng, tập trung vào 27 cổ phiếu Việt Nam. VietnamPlus – 240 triệu USD trong đợt đầu. Đây mới chỉ là bước đầu.

Theo FTSE Russell, việc đưa Việt Nam vào hệ thống FTSE Global Equity Index Series được chia thành 4 đợt, thay vì giải ngân toàn bộ cùng lúc: FTSE Russell – lộ trình nâng hạng Việt Nam

Tháng 9/2026: 10% trọng số.
Tháng 3/2027: thêm 20%, nâng lên 30%.
Tháng 6/2027: thêm 35%, nâng lên 65%.
Tháng 9/2027: 35% còn lại, đạt 100%.

SSI Research ước tính trong kịch bản cơ sở, riêng 6 quỹ Vanguard có thể đưa khoảng 2,4 tỷ USD vào Việt Nam trong cả quá trình; kịch bản tỷ trọng Việt Nam tăng nhanh có thể đưa con số lên khoảng 4,45 tỷ USD. (Vietnam+ (VietnamPlus)) Ở phạm vi rộng hơn, Reuters dẫn ước tính trước đây của FTSE cho rằng việc nâng hạng có thể chuyển hướng tới khoảng 6 tỷ USD vào cổ phiếu Việt Nam khi các quỹ dần điều chỉnh danh mục. Tuy nhiên, đây không phải 6 tỷ USD bắt buộc phải mua ngay lập tức. Reuters – dòng vốn trước nâng hạng Việt Nam

Cuối năm 2026: Thanh khoản tăng nhưng VN-Index có thể phân hóa mạnh

Nâng hạng là lực hỗ trợ đáng kể, nhưng thị trường đã có nhiều tháng giao dịch trước kỳ vọng này. Ngay trước ngày chính thức nâng hạng, nhà đầu tư nước ngoài đã quay lại mua ròng khoảng 54,6 triệu USD trong tuần, dù tính từ đầu năm 2026 vẫn bán ròng hơn 3,6 tỷ USD, theo Reuters. (MarketScreener). Điều này cho thấy một thực tế: nâng hạng có thể đảo chiều dòng vốn nhưng chưa đủ để ngay lập tức xóa toàn bộ áp lực bán ròng trước đó.

Trong những tháng cuối năm 2026, kịch bản đáng chú ý là: Thanh khoản tăng → dòng tiền tập trung vào cổ phiếu FTSE → VN-Index được hỗ trợ nhưng phân hóa mạnh → xuất hiện những nhịp chốt lời sau sự kiện.

Rủi ro “sell the news” càng đáng lưu ý bởi thông tin Việt Nam được nâng hạng đã được FTSE công bố từ tháng 10/2025. (LSEG). Vì vậy, khó kỳ vọng chỉ riêng nâng hạng sẽ khiến VN-Index tăng một mạch. Fed, USD/VND, giá dầu, lãi suất trong nước và tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp vẫn sẽ quyết định xu hướng chung.

Đầu năm 2027: Đợt thứ hai có thể tạo một làn sóng kỳ vọng mới

Giai đoạn đầu năm 2027 đáng chú ý hơn ở một điểm: đợt thứ hai vào tháng 3/2027 có quy mô tăng trọng số gấp đôi đợt đầu. Trọng số Việt Nam được nâng từ 10% lên 30% trong lộ trình FTSE.

Nếu quy mô tài sản các quỹ không thay đổi nhiều, nhu cầu mua mang tính cơ học trong đợt này sẽ lớn hơn tháng 9/2026. SSI Research hiện ước tính dòng vốn từ nhóm Vanguard trong đợt thứ hai có thể khoảng 481 triệu USD, so với khoảng 240 triệu USD đợt đầu. (Vietnam+ (VietnamPlus)) Do đó, từ khoảng tháng 1 đến tháng 3/2027, thị trường có thể bắt đầu giao dịch trước kỳ vọng dòng tiền đợt thứ hai.

Nhưng bài học quốc tế vẫn cần được nhớ: Giá có thể tăng trước khi ETF mua và điều chỉnh khi dòng tiền thực sự giải ngân.

Nhóm cổ phiếu nào hưởng lợi rõ nhất?

FTSE đưa 27 cổ phiếu Việt Nam vào FTSE Global All Cap trong đợt đầu. Trong đó, nhóm Large Cap gồm VCB, VIC, VHM; Mid Cap gồm BID, HPG, VPB; cùng nhóm Small Cap như FPT, HDB, HCM, MCH, MSN, STB, SSI, VNM, VCI, VJC, VIX, VND… VietnamPlus – danh sách 27 cổ phiếu FTSE

1. Cổ phiếu được FTSE mua trực tiếp

Đây là nhóm hưởng lợi rõ nhất về cầu cổ phiếu. Theo ước tính SSI Research, đợt đầu dòng vốn lớn tập trung vào những mã như VPB, VHM, MCH, FPT, MSN và HPG. SSI Research được CafeF dẫn lại. Tuy nhiên, không phải cứ có tên trong FTSE là chắc chắn được mua ròng. Các quỹ ETF Việt Nam hiện hữu cũng đang tái cơ cấu cùng lúc nên từng mã có thể chịu lực mua – bán trái chiều.

2. Chứng khoán: Hưởng lợi từ “đường cao tốc” dòng tiền

Nhóm công ty chứng khoán như SSI, HCM, VCI, VND, VIX có thể hưởng lợi theo hai lớp. Một số cổ phiếu trực tiếp nằm trong FTSE Global All Cap. Quan trọng hơn, nếu nâng hạng giúp giá trị giao dịch, hoạt động ETF, giao dịch tổ chức và nhu cầu margin tăng, doanh thu môi giới, cho vay và dịch vụ cho khách hàng tổ chức có cơ hội cải thiện. Lịch sử các thị trường nâng hạng cho thấy thanh khoản là một trong những biến số phản ứng rõ nhất.

3. Ngân hàng: Nhóm có quy mô đủ lớn để hút vốn quốc tế

Các ngân hàng như VCB, BID, VPB, HDB, SHB, STB, SSB, MSB xuất hiện trong danh mục FTSE. Đây là nhóm có vốn hóa và thanh khoản lớn nên dễ trở thành mục tiêu của cả ETF lẫn các quỹ chủ động. Tuy nhiên, mức hưởng lợi của từng ngân hàng còn phụ thuộc free-float, room ngoại, định giá và chất lượng tài sản.

4. Blue-chip ngoài ngân hàng

HPG, FPT, VNM, MSN/MCH, VHM đáng chú ý vì vừa có thanh khoản cao vừa dễ được nhà đầu tư tổ chức quốc tế nghiên cứu khi Việt Nam bước vào emerging-market universe. Về dài hạn, đây có thể là thay đổi quan trọng hơn một vài phiên mua của ETF: tệp nhà đầu tư có khả năng sở hữu cổ phiếu Việt Nam trở nên rộng hơn.

Nâng hạng không đồng nghĩa VN-Index chỉ có một chiều tăng

Cột mốc FTSE là thay đổi lớn về cấu trúc của chứng khoán Việt Nam. Nó đưa thị trường vào tầm quan sát của một lượng vốn quốc tế lớn hơn, cải thiện thanh khoản và tạo động lực tiếp tục nâng chuẩn hạ tầng, quản trị và minh bạch. Nhưng kinh nghiệm Qatar, Kuwait và Saudi Arabia cho thấy một quy luật đáng nhớ:

Nâng hạng → kỳ vọng đi trước → dòng vốn thật đi vào → thanh khoản bùng nổ → sau đó thị trường lại quay về với lợi nhuận doanh nghiệp, định giá và kinh tế vĩ mô.

Vì vậy, trong những tháng cuối năm 2026, tác động dễ thấy nhất có thể là thanh khoản tăng và dòng tiền tập trung vào nhóm cổ phiếu đạt chuẩn FTSE, trong khi VN-Index vẫn có thể xuất hiện những nhịp rung lắc sau khi sự kiện chính thức diễn ra.

Sang quý I/2027, đợt thứ hai có thể tạo một vòng kỳ vọng mới khi tỷ trọng Việt Nam trong chỉ số được nâng từ 10% lên 30%.

FTSE nâng hạng không phải đích đến của thị trường chứng khoán Việt Nam. Đó là thời điểm Việt Nam bắt đầu cạnh tranh trực tiếp với các thị trường mới nổi khác để giành từng USD trong danh mục toàn cầu. Và khi đó, doanh nghiệp có vốn hóa đủ lớn, thanh khoản tốt, minh bạch, còn khả năng cho nhà đầu tư nước ngoài tiếp cận và quan trọng nhất là có lợi nhuận tăng trưởng thực sự — mới là những bên hưởng lợi bền vững nhất.

Bài viết Việt Nam gia nhập thị trường mới nổi từ 21/09/2026: Dòng tiền tỷ USD sẽ đưa VN-Index đi đâu? được đăng đầu tiên tại Chứng khoán Việt Nam.

CPI Nhật Bản 1,9% thực sự nói lên điều gì?

Theo Cơ quan Thống kê Nhật Bản, CPI là chỉ số đo biến động giá bình quân của một rổ hàng hóa, dịch vụ mà hộ gia đình tiêu dùng. CPI tăng 1,9% so với cùng kỳ nghĩa là mặt bằng giá cao hơn khoảng 1,9% so với một năm trước, không phải giá tăng 1,9% chỉ trong một tháng. (Statistics Bureau of Japan)

Số liệu tháng 8/2026 cần được đọc theo ba lớp. FXStreet ghi nhận CPI toàn phần tăng 1,9%, không đổi so với tháng trước. Trong khi đó, Reuters, đăng trên CNA, cho biết CPI lõi, loại trừ thực phẩm tươi nhưng vẫn gồm năng lượng, tăng 1,7%, thấp hơn mức dự báo 1,8%. Chỉ số loại trừ cả thực phẩm tươi và năng lượng tăng 1,9%. (FXStreet)

Như vậy, đây không phải tín hiệu lạm phát bất ngờ tăng nóng. CPI lõi còn thấp hơn dự báo, nhưng vẫn cần xem mức giảm đến từ sức cầu yếu hay các yếu tố tạm thời.

Dưới 2%, vì sao BOJ vẫn có thể tăng lãi suất?

Ngân hàng Trung ương Nhật Bản — BOJ đặt mục tiêu lạm phát 2%. Tuy nhiên, đây không phải một “công tắc”: vượt 2% là tăng lãi suất, xuống dưới 2% là dừng tăng. (Bank of Japan)

BOJ chú trọng xu hướng giá cả bền vững, tiền lương và sức cầu, thay vì chỉ một tháng CPI. Trong bài phát biểu ngày 27/8/2026, Phó thống đốc Ryozo Himino giải thích rằng BOJ vẫn có thể nâng lãi suất khi CPI toàn phần dưới 2%, nếu lạm phát nền tảng đang tiến tới mục tiêu. Các chính sách trợ giá cũng có thể tạm thời kéo CPI xuống mà không phản ánh đầy đủ áp lực giá bên trong nền kinh tế. (Bank of Japan)

Do đó, số liệu lần này có thể giảm bớt áp lực phải tăng lãi suất mạnh, nhưng chưa đủ để kết luận BOJ sẽ dừng điều chỉnh chính sách. Trước cuộc họp kết thúc ngày 18/9, Reuters ghi nhận giới phân tích kỳ vọng lãi suất tăng từ 1% lên 1,25%. Đây vẫn là dự báo trước quyết định, không phải mức lãi suất đã được công bố. (Channel News Asia)

Đồng Yen: Không phải cứ tăng lãi suất là tăng giá

Tỷ giá phản ứng với mức độ bất ngờ so với kỳ vọng, chứ không chỉ với việc lãi suất tăng hay giảm.

Nếu BOJ tăng đúng mức thị trường đã chờ đợi, Yen có thể phản ứng hạn chế. Nếu ngân hàng trung ương phát tín hiệu tăng nhanh hơn dự kiến, Yen có cơ sở mạnh lên; ngược lại, việc giữ nguyên lãi suất hoặc đưa ra thông điệp thận trọng có thể gây sức ép lên đồng tiền này. Đây là những kịch bản, không phải kết quả chắc chắn.

Cần nhớ cách đọc: USD/JPY tăng nghĩa là Yen yếu đi; USD/JPY giảm nghĩa là Yen mạnh lên.

Bối cảnh Mỹ cũng rất quan trọng. Fed đã nâng lãi suất lên 3,75%–4% ngày 16/9. Vì vậy, không thể phân tích Yen dựa trên giả định Mỹ đang hạ lãi suất còn Nhật tăng lãi suất. Hướng đi của tỷ giá phụ thuộc vào kỳ vọng chính sách của cả hai bên. (Federal Reserve)

Chứng khoán châu Á: Rủi ro nằm ở nguồn vốn vay bằng Yen

Một cơ chế quan trọng là Yen carry trade: vay Yen với lãi suất thấp, đổi sang đồng tiền khác rồi đầu tư vào tài sản có lợi suất cao hơn.

Nếu chi phí vay tăng đồng thời Yen lên giá nhanh, nhà đầu tư có thể phải bán bớt tài sản để giảm đòn bẩy và trả nợ. Báo cáo của Ngân hàng Thanh toán Quốc tế — BIS về biến động tháng 8/2024 cho thấy việc đóng các vị thế vay nợ đã khuếch đại biến động trên thị trường cổ phiếu và tiền tệ. Đây là bài học lịch sử, không phải bằng chứng rằng một đợt tháo chạy tương tự đang diễn ra hiện nay. (Bank for International Settlements)

Tác động vì thế phụ thuộc tốc độ và mức độ bất ngờ của chính sách. Một lần tăng đã được dự báo có thể được hấp thụ tương đối thuận lợi; Yen tăng quá nhanh mới dễ gây áp lực lớn hơn.

Ngay tại Nhật, cổ phiếu cũng phân hóa: ngân hàng có thể được hỗ trợ khi lợi suất cho vay cải thiện, trong khi doanh nghiệp nợ cao chịu thêm chi phí vốn. Yen mạnh còn có thể làm giảm lợi nhuận quy đổi từ nước ngoài của các tập đoàn xuất khẩu.

Việt Nam chịu tác động qua ba kênh

Dòng vốn: Nếu nhà đầu tư quốc tế giảm đòn bẩy hoặc thu hẹp tài sản rủi ro, chứng khoán Việt Nam có thể chịu ảnh hưởng tâm lý và dòng tiền. Tuy nhiên, các tài liệu hiện có chưa đưa ra số liệu chứng minh vốn vay Yen đang trực tiếp rút khỏi Việt Nam; không nên quy mọi phiên bán ròng của khối ngoại cho BOJ.

Tỷ giá: Yen mạnh lên có thể làm USD suy yếu tương đối trong rổ tiền tệ, nhưng không tự động khiến USD/VND giảm. Về mặt phân tích, nếu thị trường đồng thời chuyển sang né tránh rủi ro, nhu cầu nắm giữ USD vẫn có thể tăng. Vì vậy, tác động lên Việt Nam còn phụ thuộc cung cầu ngoại tệ và dòng vốn trong nước, không chỉ riêng USD/JPY.

Doanh nghiệp: Yen tăng so với VND có thể hỗ trợ doanh thu quy đổi của doanh nghiệp thu tiền bằng Yen, nhưng làm tăng gánh nặng nợ Yen nếu chưa phòng ngừa tỷ giá. Chi phí lãi vay còn tùy khoản nợ có lãi suất cố định hay thả nổi. Với xuất khẩu sang Nhật và FDI Nhật Bản, tác động cần xét thêm đồng tiền thanh toán, đơn hàng và kế hoạch đầu tư dài hạn.

Điều đáng theo dõi hơn chính con số 1,9%

CPI lần này chưa đủ để khẳng định BOJ sẽ tăng lãi suất nhanh hơn, Yen sẽ tăng mạnh hay chứng khoán châu Á sẽ giảm. Chuỗi tín hiệu đáng theo dõi là quyết định BOJ và thông điệp tiếp theo → USD/JPY → lợi suất trái phiếu Nhật → dòng vốn và thanh khoản thị trường.

Với nhà đầu tư Việt Nam, CPI Nhật là một tín hiệu cảnh báo cần theo dõi, không phải tín hiệu mua bán độc lập. Điều quyết định mức độ ảnh hưởng là nguồn vốn bằng Yen thay đổi ra sao và thị trường có phải điều chỉnh mạnh so với những gì đã dự kiến hay không.

Nguồn tham khảo:

• The Wall Street Journal
• ft.com

Bài viết CPI Nhật 1,9%: Đồng yen sẽ đi đâu, chứng khoán châu Á và Việt Nam chịu tác động gì? được đăng đầu tiên tại Chứng khoán Việt Nam.

Với Việt Nam, câu chuyện không dừng ở một lần tăng 0,25%. Điều đáng quan tâm hơn là hiệu ứng dây chuyền: USD mạnh hơn → áp lực USD/VND tăng → dòng vốn quốc tế thận trọng → dư địa giảm lãi suất trong nước thu hẹp → định giá chứng khoán chịu sức ép.

Vậy đây chỉ là một cú rung lắc ngắn hạn, hay tín hiệu cho một giai đoạn tiền đắt hơn trên toàn cầu?

Fed trở lại với tăng lãi suất

Ngày 16/9, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) quyết định tăng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản, đưa Fed Funds lên 3,75%–4,00%. Quyết định được FOMC thông qua với tỷ lệ 12–0. Fed cho biết kinh tế Mỹ vẫn tăng trưởng vững, chi tiêu nội địa bền bỉ, đầu tư vốn mạnh và thị trường lao động tương đối ổn định. Nhưng vấn đề lớn nhất vẫn là lạm phát còn cao hơn mục tiêu 2%. Đáng chú ý hơn chính lần tăng lãi suất là thông điệp về tương lai.

Theo dự báo kinh tế mới của Fed, mức lãi suất phù hợp trung vị cuối năm 2026 được nâng từ 3,8% trong dự báo tháng 6 lên 4,1%, trong khi dự báo PCE inflation năm 2026 tăng lên 3,7% và core PCE lên 3,4%. Điều đó cho thấy Fed không chỉ tăng lãi suất một lần, mà đang phát tín hiệu rằng lạm phát dai dẳng hơn dự kiến và mặt bằng lãi suất cao có thể kéo dài hơn.

USD/VND: Áp lực tăng trở lại

Kênh tác động đầu tiên đối với Việt Nam là tỷ giá. Khi lãi suất Mỹ tăng, tiền gửi và trái phiếu bằng USD trở nên hấp dẫn hơn. Dòng vốn có xu hướng tìm về tài sản USD, hỗ trợ đồng bạc xanh và gây áp lực lên các đồng tiền tại thị trường mới nổi.

Cơ chế khá đơn giản: Fed tăng lãi suất → USD hấp dẫn hơn → USD mạnh → chênh lệch lãi suất USD/VND bất lợi hơn → VND chịu áp lực mất giá.

Điều này không đồng nghĩa USD/VND sẽ tăng mất kiểm soát. Việt Nam vẫn có nguồn cung ngoại tệ từ xuất khẩu, FDI, kiều hối và du lịch. Nhưng Ngân hàng Nhà nước sẽ phải cân bằng khó hơn giữa ổn định tỷ giá và hỗ trợ tăng trưởng. Nếu USD tiếp tục mạnh, dư địa để giảm mạnh lãi suất VND sẽ thu hẹp.

Dòng vốn: Tiền có xu hướng quay về Mỹ

Đây có thể là tác động đáng chú ý hơn chính mức tăng 0,25%. Khi lãi suất USD và lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ ở mức cao, nhà đầu tư quốc tế có thể nhận được mức sinh lời hấp dẫn hơn từ một tài sản có rủi ro tín dụng rất thấp. Để tiếp tục đầu tư vào cổ phiếu hoặc trái phiếu tại các thị trường mới nổi như Việt Nam, họ sẽ yêu cầu mức lợi nhuận kỳ vọng cao hơn để bù đắp rủi ro.

Vì vậy: Lãi suất Mỹ cao → USD và trái phiếu Mỹ hấp dẫn hơn → dòng vốn vào thị trường mới nổi chịu áp lực → khối ngoại thận trọng hơn.

Tuy nhiên cần phân biệt vốn danh mục và FDI. Dòng vốn đầu tư chứng khoán có thể phản ứng nhanh với lãi suất và tỷ giá. Trong khi đó, FDI vào nhà máy, khu công nghiệp, trung tâm dữ liệu hay chuỗi cung ứng thường dựa trên quyết định dài hạn về chi phí sản xuất, thị trường và chiến lược toàn cầu. Do đó, Fed tăng lãi suất gây áp lực rõ hơn lên dòng vốn chứng khoán nhưng không đồng nghĩa FDI sẽ đảo chiều.

Chứng khoán toàn cầu: “Tiền đắt” trở lại

Đối với thị trường chứng khoán, lãi suất cao tác động qua hai kênh. Thứ nhất, chi phí vốn tăng. Doanh nghiệp phải trả lãi vay cao hơn, người tiêu dùng cũng phải chịu chi phí tín dụng lớn hơn, qua đó có thể làm chậm đầu tư và tiêu dùng. Thứ hai, định giá cổ phiếu giảm tương đối. Khi nhà đầu tư có thể nhận lợi suất cao từ trái phiếu Chính phủ Mỹ, mức lợi nhuận mà họ yêu cầu đối với cổ phiếu cũng phải tăng.

Nhóm công nghệ và cổ phiếu tăng trưởng thường nhạy cảm hơn vì phần lớn giá trị doanh nghiệp nằm ở lợi nhuận kỳ vọng trong tương lai.

Quyết định của Fed cũng có một mặt đáng chú ý: Fed vẫn đánh giá hoạt động kinh tế Mỹ đang tăng trưởng với tốc độ vững chắc. Vì vậy, đây chưa phải tín hiệu cho thấy kinh tế Mỹ đang suy thoái. Vấn đề của thị trường là nền kinh tế đủ khỏe nhưng lạm phát cũng đủ cao để Fed phải duy trì tiền tệ thắt chặt lâu hơn.

Việt Nam: Ba áp lực chính

Đối với chứng khoán Việt Nam, tác động có thể đi qua ba kênh.

Thứ nhất, áp lực bán ròng của khối ngoại. USD mạnh và lợi suất tài sản Mỹ cao làm giảm sức hấp dẫn tương đối của tài sản định giá bằng VND.

Thứ hai, lãi suất trong nước khó giảm sâu. NHNN phải cân bằng giữa mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng và ổn định tỷ giá. Nếu VND mất giá nhanh, chính sách tiền tệ sẽ phải thận trọng hơn.

Thứ ba, định giá cổ phiếu chịu sức ép. Lãi suất phi rủi ro càng cao (là mức lợi nhuận lý tưởng của một khoản đầu tư mà nhà đầu tư nắm chắc 100% sẽ thu hồi đủ cả gốc lẫn lãi đúng hạn, hoàn toàn không có rủi ro vỡ nợ (default risk) hay rủi ro tái đầu tư), nhà đầu tư càng yêu cầu tỷ suất sinh lời lớn hơn từ cổ phiếu.

Tuy nhiên, không nên đơn giản hóa thành “Fed tăng lãi suất = VN-Index giảm”. Thị trường Việt Nam còn chịu tác động bởi tăng trưởng GDP, lợi nhuận doanh nghiệp, đầu tư công, tín dụng, FDI và đặc biệt là dòng vốn liên quan đến quá trình nâng hạng thị trường. Nếu các yếu tố nội tại đủ mạnh, cú sốc từ Fed có thể chủ yếu tạo rung lắc và phân hóa, thay vì làm thay đổi hoàn toàn xu hướng trung hạn.

Nhóm cổ phiếu nào chịu ảnh hưởng?

Ngân hàng: Tác động hai chiều. Áp lực tỷ giá và chi phí huy động là bất lợi, nhưng mặt bằng lãi suất khó giảm sâu có thể hỗ trợ NIM của một số ngân hàng. Những ngân hàng có CASA cao, nguồn ngoại tệ tốt và quản trị trạng thái ngoại hối tốt sẽ có lợi thế tương đối.

Chứng khoán: Nhạy cảm với thanh khoản và dòng vốn. Nếu khối ngoại tăng bán ròng và thanh khoản suy giảm, nhóm chứng khoán có thể chịu áp lực. Ngược lại, câu chuyện nâng hạng là lực đối trọng đáng kể.

Bất động sản: Nhạy cảm với lãi suất do sử dụng đòn bẩy cao. Doanh nghiệp nợ lớn và cần tái cấp vốn nhiều chịu tác động rõ hơn.

Xuất khẩu: USD mạnh và VND giảm giá vừa phải có thể hỗ trợ doanh nghiệp thu ngoại tệ như dệt may, thủy sản, gỗ và một số doanh nghiệp công nghệ. Tuy nhiên phải trừ đi chi phí nguyên liệu nhập khẩu và nợ bằng USD.

Doanh nghiệp vay USD lớn: Chịu tác động kép từ lãi suất USD cao và rủi ro tỷ giá.

Dầu khí: Chính sách Fed chỉ là yếu tố thứ cấp. Diễn biến giá dầu, Trung Đông và đầu tư thượng nguồn vẫn quan trọng hơn đối với PVD, PVS, PVT, BSR hay GAS.

Biến số lớn nhất không phải 0,25%, mà là Fed sẽ đi bao xa

Fed nâng dự báo lãi suất cuối năm 2026 từ 3,8% lên 4,1%. Cùng lúc, 17/18 thành viên FOMC đánh giá rủi ro đối với lạm phát PCE đang nghiêng về phía tăng. Điều này có nghĩa thị trường phải điều chỉnh từ kỳ vọng “lãi suất sắp giảm” sang câu hỏi mới: Fed sẽ phải giữ lãi suất cao trong bao lâu – và liệu có còn phải tăng thêm? Đây mới là biến số có khả năng quyết định USD, lợi suất trái phiếu, dòng vốn và định giá chứng khoán trong những tháng tới.

Tín hiệu nhà đầu tư Việt Nam cần theo dõi

Nếu USD tăng nhưng USD/VND vẫn ổn định, khối ngoại giảm bán và thanh khoản trong nước duy trì tốt, ảnh hưởng từ Fed có thể được hấp thụ tương đối nhanh. Ngược lại, nếu đồng thời xuất hiện USD mạnh + lợi suất trái phiếu Mỹ tăng + USD/VND tăng nhanh + khối ngoại bán ròng lớn, áp lực lên chứng khoán Việt Nam sẽ đáng kể hơn.

Fed vừa tăng 0,25%, nhưng thông điệp lớn hơn là “giá của tiền” đang thay đổi

Đối với Việt Nam, tác động trước mắt là áp lực lên USD/VND, dòng vốn ngoại và dư địa giảm lãi suất. Nhưng hướng đi của VN-Index sẽ không chỉ do Fed quyết định. Cuộc giằng co thực sự sẽ diễn ra giữa một bên là USD mạnh – lãi suất toàn cầu cao, và bên kia là tăng trưởng kinh tế – lợi nhuận doanh nghiệp – FDI – nâng hạng thị trường của Việt Nam.

Vì vậy, câu hỏi quan trọng sau cuộc họp Fed không còn là “Fed đã tăng bao nhiêu?”, mà là:

“Fed còn phải giữ tiền đắt trong bao lâu, và Việt Nam có đủ mạnh để giữ dòng vốn ở lại hay không?”

Khang Lê

Bài viết Fed tăng lãi suất: USD/VND, dòng vốn và chứng khoán Việt Nam sẽ đi về đâu? được đăng đầu tiên tại Chứng khoán Việt Nam.

Một thỏa thuận chưa từng có đang mở đường cho phía Mỹ tiếp cận khoảng 65 tỷ thùng dầu Venezuela. Nếu kế hoạch thành công, hàng triệu thùng dầu có thể được bổ sung vào nguồn cung trong những năm tới, tạo đối trọng đáng kể với rủi ro từ Trung Đông.

Nhưng Financial Times đặt ra một câu hỏi đầy hoài nghi: Thỏa thuận này quá nhiều khiếm khuyết, hay đã quá quan trọng để Washington có thể để nó thất bại?

65 tỷ thùng dầu và canh bạc gần 100 tỷ USD

Trung tâm của thỏa thuận là North American Blue Energy Partners (NABEP). Doanh nghiệp này được trao quyền khai thác 17 mỏ dầu tại Venezuela với khoảng 65 tỷ thùng trữ lượng đã được chứng minh, tương đương khoảng 1/5 trữ lượng dầu của nước này. NABEP dự kiến huy động gần 100 tỷ USD để phát triển các dự án và đặt mục tiêu nâng sản lượng lên trên 1 triệu thùng/ngày.

Theo cấu trúc được công bố, Chính phủ Mỹ có quyền nắm 35% cổ phần công ty mẹ của NABEP, đồng thời được ưu tiên mua 20% sản lượng với giá thành sản xuất. Các quyền khai thác có thời hạn lên tới 100 năm. Điều này cho thấy Washington không đơn thuần xem Venezuela như một khoản đầu tư thương mại, mà ngày càng coi nguồn dầu tại đây là một tài sản chiến lược về an ninh năng lượng.

Chevron nhập cuộc: 7 tỷ USD và mục tiêu 600.000 thùng/ngày

Một tín hiệu đáng chú ý khác là các tập đoàn dầu khí lớn đang bắt đầu tăng hiện diện tại Venezuela. Chevron vừa công bố kế hoạch đầu tư hơn 7 tỷ USD trong 5 năm, với mục tiêu tăng hơn gấp đôi sản lượng tại Venezuela lên khoảng 600.000 thùng/ngày. Công ty cũng được bổ sung diện tích khai thác tại vành đai dầu Orinoco. Đáng chú ý, Chevron cho biết tổng chi phí khai thác tại đây có thể dưới 20 USD/thùng, tạo ra biên lợi nhuận hấp dẫn nếu giá dầu thế giới tiếp tục ở mức cao. Sự trở lại của dòng vốn quốc tế cho thấy Venezuela có khả năng bước vào một chu kỳ tái đầu tư dầu khí quy mô lớn sau nhiều năm sản lượng suy giảm.

Có 65 tỷ thùng dầu nhưng chưa chắc khai thác được nhanh

Đây lại chính là điểm yếu lớn nhất của “siêu thương vụ”. Venezuela không thiếu dầu. Điều nước này thiếu là vốn, công nghệ, hạ tầng và sự ổn định đủ để biến tài nguyên dưới lòng đất thành những thùng dầu thực tế trên thị trường. Phần lớn dầu Venezuela là dầu nặng, khó khai thác và chế biến hơn dầu nhẹ. Hạ tầng dầu khí cũng xuống cấp sau nhiều năm thiếu đầu tư.

Bên cạnh đó là hàng loạt rủi ro về pháp lý, quyền sở hữu và tính bền vững của các hợp đồng kéo dài tới 100 năm. Reuters cho biết chính cấu trúc bất thường của thỏa thuận đã khiến một số tập đoàn dầu khí lớn thận trọng khi đánh giá cơ hội đầu tư. Nói cách khác, 65 tỷ thùng trữ lượng không đồng nghĩa với 65 tỷ thùng dầu sẵn sàng chảy ra thị trường.

Vì sao Venezuela vẫn quá hấp dẫn để Mỹ không bỏ qua?

Venezuela có một lợi thế mà Trung Đông không thể có: vị trí địa lý. Nguồn dầu này nằm ngay tại Tây bán cầu và gần hệ thống lọc hóa dầu khổng lồ của Mỹ tại Gulf Coast. Nhiều nhà máy lọc dầu ở đây vốn được thiết kế để xử lý loại dầu nặng của Venezuela. Vì vậy, trong bối cảnh nguồn cung Trung Đông ngày càng chịu rủi ro địa chính trị, Venezuela có thể giúp Mỹ xây dựng một trục cung ứng năng lượng Tây bán cầu, kết nối sản lượng của Mỹ với Canada, Guyana và Venezuela. Điều này không chỉ liên quan đến giá dầu mà còn là câu chuyện giảm phụ thuộc chiến lược vào Trung Đông.

Giá dầu chưa thể giảm mạnh ngay

Đây là điểm thị trường cần đặc biệt lưu ý. Thỏa thuận 65 tỷ thùng nghe rất lớn, nhưng tác động thực tế lên nguồn cung không thể xuất hiện ngay trong vài tháng. Để tăng sản lượng, Venezuela phải khoan thêm giếng, sửa chữa đường ống, nâng cấp cảng, hệ thống điện và cơ sở xử lý dầu. Ngay cả Chevron – một tập đoàn có vốn và kinh nghiệm hàng đầu thế giới – cũng đặt mục tiêu tăng lên khoảng 600.000 thùng/ngày trong vòng 5 năm, thay vì chỉ vài tháng. Vì vậy, trong ngắn hạn, giá dầu vẫn chủ yếu bị chi phối bởi tình hình Trung Đông, Iran, eo biển Hormuz và mức độ gián đoạn nguồn cung thực tế. Nếu nguồn cung tại vùng Vịnh gặp sự cố lớn, Venezuela không thể ngay lập tức bơm thêm hàng triệu thùng dầu mỗi ngày để cứu thị trường.

Nhưng Venezuela có thể tạo “trần” cho giá dầu dài hạn

Tác động trở nên đáng chú ý hơn nếu nhìn trong 3–5 năm tới. NABEP hướng tới sản lượng trên 1 triệu thùng/ngày, trong khi Chevron đặt mục tiêu khoảng 600.000 thùng/ngày. Nếu những kế hoạch này được thực hiện, cộng thêm đầu tư của các tập đoàn quốc tế khác, Venezuela có thể bổ sung một lượng nguồn cung đáng kể vào thị trường toàn cầu. Đây có thể trở thành một cơ chế tự cân bằng đáng chú ý: giá dầu càng cao, các dự án Venezuela càng hấp dẫn về kinh tế; đầu tư càng mạnh, nguồn cung tương lai càng tăng và cuối cùng tạo áp lực kéo giá xuống. Venezuela vì thế có khả năng trở thành một “van an toàn” mới của nguồn cung dầu thế giới, hạn chế khả năng Brent duy trì ở mức cực cao trong nhiều năm.

Giá xăng, diesel và nhiên liệu hàng không cũng có thể được hưởng lợi

Tác động của Venezuela không dừng ở dầu thô. Dầu nặng của nước này phù hợp với nhiều nhà máy lọc dầu phức hợp tại Gulf Coast. Chevron hiện cũng xuất dầu Venezuela tới các nhà máy lọc dầu Mỹ để chế biến thành xăng, diesel và nhiên liệu hàng không. Nếu nguồn nguyên liệu Venezuela tăng mạnh, công suất chế biến các sản phẩm này có điều kiện được cải thiện, qua đó góp phần giảm tình trạng căng thẳng trên thị trường nhiên liệu tinh chế. Tuy nhiên, mức giảm giá cuối cùng vẫn phụ thuộc vào công suất lọc dầu, crack spread, tồn kho và nhu cầu tiêu thụ, chứ không chỉ riêng giá dầu thô.

Hai lực đối nghịch đang giằng co giá dầu thế giới

Thị trường năng lượng hiện đứng giữa hai lực tác động gần như trái chiều. Trung Đông là lực đẩy giá dầu lên trong ngắn hạn: chiến sự, Iran và nguy cơ gián đoạn eo biển Hormuz có thể làm mất nguồn cung ngay lập tức. Venezuela là lực kéo giá xuống trong trung và dài hạn: hàng chục tỷ USD đầu tư có thể đưa một lượng lớn nguồn cung từng bị bỏ quên trở lại thị trường.

Vì vậy, câu hỏi quan trọng không phải Venezuela có 65 tỷ thùng dầu, mà là bao nhiêu thùng trong số đó có thể thực sự được đưa ra thị trường và nhanh đến mức nào.

Nếu Trung Đông sớm ổn định trong khi sản lượng Venezuela tăng, áp lực giảm giá dầu sẽ lớn hơn. Nếu xung đột kéo dài, Venezuela có thể giúp hạn chế giá tăng trong tương lai nhưng chưa thể giải quyết thiếu hụt trước mắt. Còn nếu Hormuz bị gián đoạn nghiêm trọng, Venezuela gần như không thể trở thành “liều thuốc hạ sốt” tức thời cho thị trường dầu.

Canh bạc có thể thay đổi bản đồ năng lượng thế giới

Thỏa thuận Venezuela chứa đựng những rủi ro lớn về vốn, hạ tầng, pháp lý và khả năng thực thi. Nhưng chính bất ổn tại Trung Đông đang khiến nguồn tài nguyên khổng lồ này trở nên có giá trị chiến lược hơn. Trong ngắn hạn, Iran và Hormuz vẫn có khả năng quyết định hướng đi của giá dầu. Nhưng trong 3–5 năm tới, Venezuela có thể trở thành một trong những nguồn cung tăng trưởng quan trọng, góp phần tạo “trần” cho giá dầu và nhiên liệu toàn cầu.

Nếu Washington thành công, ý nghĩa thậm chí còn vượt ra ngoài giá một thùng dầu: Mỹ có thể củng cố một trục năng lượng Tây bán cầu, giảm phụ thuộc vào Trung Đông và đưa một trong những kho dầu lớn nhất hành tinh trở lại chuỗi cung ứng toàn cầu.

Đó cũng là nghịch lý của canh bạc Venezuela: càng nhiều rủi ro và khiếm khuyết, nhưng trong một thế giới ngày càng bất ổn về năng lượng, nó lại càng trở nên quá quan trọng để Washington dễ dàng chấp nhận thất bại.

Bài viết Trump và thương vụ dầu mỏ Venezuela: sai lầm lớn hay cơ hội khó bỏ qua? được đăng đầu tiên tại Chứng khoán Việt Nam.

Giá dầu Brent đang tiến sát 100 USD/thùng sau khi Mỹ mở đợt tấn công mới nhằm vào các tàu chở dầu Iran, trong khi cơ sở năng lượng của Saudi Arabia cũng trở thành mục tiêu. Nhưng điều thị trường thực sự lo ngại không chỉ là vài triệu thùng dầu bị gián đoạn, mà là nguy cơ xung đột đe dọa eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển dầu quan trọng bậc nhất thế giới.

Nếu dầu vượt 100 USD và duy trì ở vùng giá cao trong thời gian đủ dài, một chu kỳ lợi nhuận mới có thể mở ra cho ngành năng lượng. Tuy nhiên, không phải cứ là cổ phiếu dầu khí thì đều hưởng lợi như nhau. Tại Việt Nam, tác động sẽ phân hóa rất rõ giữa PVD, PVS, PVT, BSR, GAS, PLX và OIL.

Dầu 100 USD: Vì sao lần này thị trường đặc biệt lo ngại?

Theo Financial Times, Mỹ vừa phá hủy 5 tàu chở dầu Iran gần đảo Kharg, nâng số tàu Iran bị Mỹ nhắm tới trong vài ngày lên 8 chiếc. Cùng lúc, lực lượng Houthi được Iran hậu thuẫn tiếp tục tấn công các cơ sở năng lượng của Saudi Arabia. Brent vì thế đã tiến sát 100 USD/thùng.

Rủi ro lớn nhất nằm ở khả năng hoạt động vận chuyển qua Hormuz tiếp tục bị hạn chế hoặc cơ sở dầu khí vùng Vịnh bị tấn công. Khi đó, đây không còn đơn thuần là “phần bù rủi ro địa chính trị” trong giá dầu mà có thể trở thành cú sốc nguồn cung thực sự.

Một số kịch bản thị trường thậm chí đặt Brent ở vùng 120 USD/thùng nếu gián đoạn kéo dài, và cao hơn nếu cơ sở hạ tầng dầu khí trọng yếu bị phá hủy.

Với chứng khoán Việt Nam, điều quan trọng không phải dầu có chạm 100 USD trong một vài phiên hay không, mà là giá dầu bình quân có duy trì ở mức cao đủ lâu để thay đổi lợi nhuận và quyết định đầu tư của các doanh nghiệp dầu khí hay không.

PVD – Hưởng lợi rõ nhất nếu dầu cao kéo dài

Trong nhóm dầu khí Việt Nam, PVD là một trong những cổ phiếu có độ nhạy cao nhất với một chu kỳ giá dầu cao bền vững. PVD không bán dầu. Doanh nghiệp cung cấp giàn khoan và các dịch vụ kỹ thuật giếng khoan.

Khi giá dầu duy trì ở mức cao, các tập đoàn dầu khí có động lực tăng ngân sách thăm dò và khai thác (E&P) vì nhiều mỏ trước đây có hiệu quả kinh tế thấp trở nên hấp dẫn hơn. Nhu cầu giàn khoan vì vậy tăng lên, kéo theo giá thuê giàn và hiệu suất sử dụng giàn.

PVD còn đang gặp một bối cảnh thuận lợi khác: nhu cầu giàn jack-up tại Đông Nam Á được đánh giá ở mức cao, trong khi Việt Nam đang thúc đẩy hàng loạt dự án dầu khí lớn.

Do đó, dầu 100 USD không nhất thiết làm lợi nhuận PVD tăng ngay trong quý tiếp theo, nhưng nếu mức giá cao được duy trì, nó có thể tạo ra hiệu ứng kép: tăng nhu cầu khoan + giữ giá thuê giàn ở mức cao.

Mức hưởng lợi: RẤT TÍCH CỰC.

PVS – Hưởng lợi từ làn sóng đầu tư dầu khí mới

Nếu PVD hưởng lợi từ “khoan”, PVS hưởng lợi từ việc các dự án dầu khí được triển khai. PVS tham gia nhiều khâu từ cơ khí dầu khí, EPC/EPCI, dịch vụ tàu, căn cứ cảng đến FSO/FPSO. Khi dầu cao, các dự án thượng nguồn có hiệu quả kinh tế tốt hơn và chủ đầu tư có thêm động lực đẩy nhanh quyết định đầu tư.

Quan trọng hơn, PVS hiện đã sở hữu backlog lớn từ các dự án dầu khí trong nước, trong đó các gói EPCI của dự án Lô B là một động lực doanh thu quan trọng. Các báo cáo ngành gần đây cũng đánh giá PVS và PVD là hai doanh nghiệp hưởng lợi đáng chú ý từ chu kỳ đầu tư dầu khí mới.

Khác PVD, ảnh hưởng của giá dầu lên PVS không trực tiếp, bởi lợi nhuận chủ yếu phụ thuộc vào khối lượng hợp đồng và tiến độ dự án. Nhưng dầu duy trì 90–100 USD sẽ làm môi trường đầu tư dầu khí thuận lợi hơn đáng kể.

Mức hưởng lợi: RẤT TÍCH CỰC.

PVT – Một cổ phiếu đáng chú ý nhưng cơ chế hưởng lợi hoàn toàn khác

PVT là trường hợp rất đáng quan tâm. Doanh nghiệp không hưởng lợi vì bán dầu hay khoan dầu mà chủ yếu từ vận tải dầu thô, sản phẩm dầu khí, hóa chất và LPG.

Xung đột khiến các tuyến vận tải truyền thống bị gián đoạn, tàu phải thay đổi hành trình và quãng đường vận chuyển dài hơn có thể làm thị trường tàu dầu trở nên khan hiếm. Khi đó, cước vận tải tanker có thể tăng mạnh. Vì vậy, đối với PVT, nhà đầu tư nên quan sát giá cước vận tải dầu quốc tế hơn là chỉ nhìn vào Brent.

Đây cũng là lý do MBS từng đánh giá PVS và PVT là những lựa chọn đáng chú ý trong môi trường giá dầu cao, do vừa hưởng lợi từ điều kiện ngành vừa hạn chế một số rủi ro trực tiếp từ gián đoạn nguồn cung.

Mức hưởng lợi: TÍCH CỰC.

BSR – Có thể hưởng lợi mạnh, nhưng không đơn giản là “dầu tăng = lãi tăng”

BSR vận hành Nhà máy lọc dầu Dung Quất. Đây là cổ phiếu dễ gây hiểu nhầm nhất. Dầu tăng làm giá trị hàng tồn kho dầu thô tăng, có thể tạo lợi ích tồn kho trong một chu kỳ giá đi lên. Giá sản phẩm đầu ra như xăng, diesel và nhiên liệu hàng không cũng tăng.

Thực tế, trong quý II/2026, khi mặt bằng giá dầu tương đối cao và crack spread thuận lợi, lợi nhuận BSR được các báo cáo phân tích đánh giá tăng rất mạnh. (VnEconomy)

Nhưng biến số quyết định lợi nhuận của một nhà máy lọc dầu không chỉ là giá dầu mà còn là crack spread – chênh lệch giữa giá sản phẩm lọc dầu và giá dầu thô đầu vào. Nếu dầu thô tăng quá nhanh nhưng giá xăng dầu thành phẩm không tăng tương ứng, biên lọc dầu có thể bị ép lại.

Do đó, BSR hưởng lợi tốt nhất trong kịch bản dầu tăng có kiểm soát + crack spread duy trì cao, thay vì một cú sốc dầu tăng dựng đứng.

Mức hưởng lợi: TÍCH CỰC, nhưng cần theo dõi crack spread.

GAS – Hưởng lợi nhưng độ nhạy thấp hơn PVD, PVS

GAS kinh doanh, vận chuyển và phân phối khí. Một phần giá bán khí có liên hệ với diễn biến giá dầu, vì vậy mặt bằng dầu cao có thể hỗ trợ doanh thu và giá bán. Nhưng GAS không phải một “cổ phiếu đánh cược vào giá dầu” thuần túy.

Sản lượng khí, nhu cầu của các nhà máy điện, hóa chất và tiến độ các dự án khí – LNG mới có ảnh hưởng lớn đến lợi nhuận. Các báo cáo năm 2026 cũng cho thấy có những giai đoạn dầu cao nhưng lợi nhuận GAS vẫn không tăng tương ứng (thitruongtaichinhtiente.vn). Vì vậy GAS phù hợp hơn với câu chuyện an ninh năng lượng và hạ tầng khí dài hạn.

Mức hưởng lợi: TÍCH CỰC VỪA PHẢI.

PLX và OIL – Giá dầu tăng chưa chắc đã là “món quà”

Petrolimex và PV OIL nằm ở hạ nguồn: nhập khẩu, phân phối và bán lẻ xăng dầu. Giá dầu tăng làm doanh thu danh nghĩa tăng và trong một số giai đoạn có thể tạo lợi ích tồn kho nếu doanh nghiệp mua hàng ở giá thấp trước đó.

Nhưng dầu tăng quá nhanh cũng đồng nghĩa nhu cầu vốn lưu động lớn hơn, chi phí tài chính tăng và rủi ro tồn kho cao hơn nếu giá dầu đảo chiều. Quan trọng nhất, biên lợi nhuận bán lẻ xăng dầu còn chịu ảnh hưởng của cơ chế điều hành giá trong nước, chứ không tự động mở rộng khi Brent tăng.

Bởi vậy PLX và OIL thường hưởng lợi kém trực tiếp hơn nhóm thượng nguồn. Các phân tích ngành gần đây cũng nhấn mạnh rằng giá dầu cao tạo tác động phân hóa, với cơ hội rõ hơn ở thượng nguồn và trung nguồn. (Investing.com Việt Nam)

Mức hưởng lợi: TRUNG TÍNH đến TÍCH CỰC NHẸ.

Xếp hạng nhóm hưởng lợi nếu Brent duy trì 100 USD

Nếu giả định Brent không chỉ vượt 100 USD trong vài phiên mà duy trì quanh 90–110 USD/thùng trong nhiều tháng, có thể chia các cổ phiếu thành ba nhóm:

Nhóm hưởng lợi nổi bật: PVD – PVS

Đây là hai doanh nghiệp đáng chú ý nhất bởi dầu cao kéo dài thúc đẩy hoạt động thăm dò, khai thác và đầu tư dự án. Đồng thời, cả hai đang hưởng lợi từ chu kỳ đầu tư dầu khí mới của Việt Nam.

Nhóm hưởng lợi đáng kể: PVT – BSR

PVT có thể hưởng lợi từ cước tanker và sự thay đổi luồng vận tải dầu. BSR hưởng lợi nếu giá dầu cao đi cùng crack spread tốt và lợi ích tồn kho.

Nhóm hưởng lợi vừa phải: GAS – PLX – OIL

GAS được hỗ trợ bởi mặt bằng giá năng lượng nhưng còn phụ thuộc sản lượng khí. PLX và OIL hưởng lợi ít trực tiếp hơn và phải đối mặt với vốn lưu động, cơ chế giá cũng như rủi ro tồn kho.

Nhưng dầu 120 USD lại là một câu chuyện khác

Nhà đầu tư cũng cần phân biệt giữa “dầu cao có lợi cho doanh nghiệp dầu khí” và “cú sốc dầu có lợi cho thị trường chứng khoán”. Hai điều này hoàn toàn khác nhau.

Nếu Brent ổn định quanh 90–100 USD, PVD, PVS, PVT và BSR có thể hưởng lợi trong khi nền kinh tế vẫn có khả năng hấp thụ mức giá năng lượng cao.

Nhưng nếu Hormuz bị gián đoạn nghiêm trọng và dầu tăng lên 120–150 USD/thùng, lợi ích của nhóm dầu khí sẽ đi cùng một rủi ro vĩ mô rất lớn.

Giá nhiên liệu tăng sẽ đẩy chi phí vận tải và sản xuất lên cao, gây áp lực lên lạm phát. Thị trường Mỹ đã bắt đầu phản ứng theo hướng này khi dầu tiến sát 100 USD: chứng khoán giảm và lợi suất trái phiếu tăng do lo ngại lạm phát. (AP News)

Ở Việt Nam, nhóm hàng không như VJC, HVN, vận tải tiêu thụ nhiên liệu lớn, hóa chất và nhiều ngành sản xuất sẽ chịu áp lực chi phí. Lạm phát tăng cũng có thể ảnh hưởng đến mặt bằng lãi suất và định giá chung của thị trường.

Do đó, kịch bản tốt nhất đối với cổ phiếu dầu khí Việt Nam không nhất thiết là dầu càng cao càng tốt.

Kịch bản thuận lợi hơn là Brent duy trì ở vùng giá đủ cao để thúc đẩy đầu tư thăm dò – khai thác nhưng chưa gây ra cú sốc lớn cho kinh tế toàn cầu.

PVD – PVS nổi bật nếu “dầu 100 USD” trở thành mặt bằng mới

Diễn biến Trung Đông hiện nay trước hết tạo ra một “premium địa chính trị” cho dầu. Nhưng nếu xung đột kéo dài, dòng chảy qua Hormuz tiếp tục khó khăn và các nước sản xuất dầu tăng đầu tư để bảo đảm an ninh năng lượng, câu chuyện sẽ chuyển từ biến động giá ngắn hạn sang một chu kỳ đầu tư dầu khí mới. Đó mới là kịch bản đáng chú ý nhất đối với chứng khoán Việt Nam.

Trong kịch bản này, PVD và PVS là hai cổ phiếu có câu chuyện hưởng lợi rõ nhất; PVT và BSR đứng ở nhóm kế tiếp, trong khi GAS, PLX và OIL có mức độ hưởng lợi thấp hơn hoặc phụ thuộc nhiều điều kiện hơn. Nói cách khác, thay vì chỉ hỏi “dầu có vượt 100 USD không?”, nhà đầu tư nên đặt câu hỏi quan trọng hơn:

“Dầu sẽ ở trên 90–100 USD trong bao lâu?”

Nếu câu trả lời là nhiều tháng thay vì nhiều ngày, tác động lên lợi nhuận và định giá của nhóm dầu khí Việt Nam sẽ đáng kể hơn rất nhiều.

Bài viết Dầu áp sát 100 USD: “Sóng” dầu khí trở lại, cổ phiếu Việt Nam nào hưởng lợi lớn nhất? được đăng đầu tiên tại Chứng khoán Việt Nam.

Mỹ vừa có một bước đi tưởng như khá nghịch lý: một mặt duy trì hàng rào thuế quan để bảo vệ sản xuất trong nước, mặt khác lại cho phép giảm một nửa thuế nhập khẩu nhôm đối với một số doanh nghiệp. Vì sao Washington chấp nhận “nới cửa” với một nguyên liệu vốn được bảo hộ mạnh?

Câu trả lời nằm ở một vấn đề lớn hơn thuế quan: an ninh chuỗi cung ứng quốc phòng. Và với nhà đầu tư Việt Nam, câu hỏi tiếp theo là liệu chính sách này có đẩy giá nhôm tăng và mang lại cơ hội cho các cổ phiếu vật liệu như HPG, HSG, NKG hay GDA?

Giảm thuế để đổi lấy nhà máy trên đất Mỹ

Theo chính sách mới, doanh nghiệp cam kết xây dựng, mở rộng hoặc nâng cấp nhà máy luyện nhôm nguyên sinh tại Mỹ có thể được nhập một lượng nhôm tương ứng với công suất dự kiến của dự án với mức thuế chỉ bằng một nửa mức thuế Section 232 thông thường.

Nói cách khác, Mỹ không giảm thuế nhôm đại trà mà đang thực hiện một cuộc trao đổi khá rõ ràng:

Muốn hưởng thuế thấp hơn, hãy đầu tư nhà máy tại Mỹ.

Các dự án phải đáp ứng những điều kiện cụ thể, trong đó có yêu cầu khởi công trước ngày 20/1/2029.

Đây là cách Washington vừa giải quyết nhu cầu nguyên liệu trước mắt, vừa kéo năng lực luyện nhôm trở lại nước Mỹ trong dài hạn.

Vì sao nhôm trở thành vấn đề an ninh quốc gia?

Nhôm không chỉ được sử dụng trong lon nước giải khát, ô tô hay xây dựng. Nhôm nguyên sinh chất lượng cao và các hợp kim của nó còn là vật liệu quan trọng để chế tạo máy bay, tên lửa, tàu chiến, xe quân sự và nhiều hệ thống quốc phòng hiện đại.

Trong khi đó, năng lực luyện nhôm của Mỹ đã suy giảm mạnh trong nhiều thập niên.

Financial Times cho biết Mỹ hiện chỉ còn khoảng 4 nhà máy luyện nhôm, so với 22 nhà máy cách đây hai thập kỷ. Nhu cầu nhôm nguyên sinh của Mỹ vì vậy lớn hơn đáng kể so với khả năng tự sản xuất.

Trong bối cảnh cạnh tranh địa chính trị ngày càng gay gắt, việc phụ thuộc quá nhiều vào nguồn nguyên liệu bên ngoài trở thành một điểm yếu của chuỗi cung ứng quốc phòng Mỹ.

Bởi vậy, giảm thuế lần này thực chất là bước lùi ngắn hạn về bảo hộ để tiến tới mục tiêu dài hạn: tự chủ nguyên liệu chiến lược.

Giá nhôm thế giới sẽ tăng hay giảm?

Tác động lên giá nhôm có thể không diễn ra theo một chiều.

Trong ngắn hạn, việc cho phép một lượng nhôm nhập khẩu vào Mỹ với mức thuế thấp hơn có thể giúp giảm căng thẳng nguồn cung và hạ bớt mức chênh lệch giá nhôm tại thị trường Mỹ. Vì ưu đãi chỉ dành cho các doanh nghiệp đáp ứng điều kiện đầu tư nên ảnh hưởng giảm giá đối với nhôm thế giới có thể không quá lớn.

Trong trung hạn, câu chuyện lại tích cực hơn cho giá nhôm. Việc Mỹ chính thức coi nhôm là vật liệu chiến lược, cùng nhu cầu ngày càng lớn từ quốc phòng, hàng không, ô tô, năng lượng và hạ tầng có thể tạo thêm động lực cho nhu cầu nhôm nguyên sinh.

Về dài hạn, nếu các dự án luyện nhôm mới tại Mỹ thực sự đi vào hoạt động với quy mô lớn, nguồn cung tăng thêm sẽ trở thành yếu tố kìm hãm giá.

Vì vậy, chính sách mới chưa đủ để tạo ra một “cơn sốt giá nhôm” ngay lập tức, nhưng củng cố câu chuyện đầu tư dài hạn đối với nhôm và các kim loại chiến lược.

HPG, HSG, NKG, GDA có thực sự hưởng lợi?

Đây là điểm nhà đầu tư Việt Nam cần thận trọng, bởi HPG, HSG, NKG và GDA đều là doanh nghiệp thép, không phải nhà sản xuất nhôm nguyên sinh.

HPG – Hòa Phát: Tác động trực tiếp gần như không đáng kể. Hòa Phát chủ yếu sản xuất HRC, thép xây dựng, phôi thép, ống thép và một số sản phẩm thép khác. Nếu chu kỳ đầu tư quốc phòng, công nghiệp và hạ tầng toàn cầu thúc đẩy nhu cầu thép tăng, HPG có thể hưởng lợi gián tiếp. Trong bốn doanh nghiệp, HPG cũng ít nhạy cảm nhất với biến động giá nhôm đầu vào.

HSG – Hoa Sen, NKG – Nam Kim và GDA – Tôn Đông Á: Câu chuyện phức tạp hơn. Cả ba đều sản xuất nhiều loại tôn mạ, trong đó có tôn lạnh sử dụng lớp phủ hợp kim nhôm – kẽm.

Điều này đồng nghĩa giá nhôm tăng chưa chắc đã là tin tốt.

Nếu nhôm tăng giá, chi phí nguyên liệu lớp mạ có thể tăng theo. Doanh nghiệp chỉ được hưởng lợi nếu có khả năng tăng giá bán đủ nhanh hoặc đang sở hữu lượng nguyên liệu tồn kho giá thấp. Ngược lại, nếu giá bán tăng chậm hơn chi phí đầu vào, biên lợi nhuận có thể bị thu hẹp.

Vậy ai mới thực sự hưởng lợi?

Những doanh nghiệp hưởng lợi rõ nhất từ chính sách của Mỹ không phải các nhà sản xuất thép Việt Nam mà nằm ở chuỗi cung ứng nhôm nguyên sinh.

Trước hết là các hãng luyện nhôm có kế hoạch xây mới hoặc mở rộng nhà máy tại Mỹ, bởi họ vừa được hưởng hàng rào bảo hộ, vừa có cơ hội nhập nguyên liệu với thuế thấp hơn trong thời gian đầu tư.

Tiếp đến là các doanh nghiệp khai thác bauxite, sản xuất alumina và cung cấp nguyên liệu cho ngành luyện nhôm, nếu nhu cầu của Mỹ tăng mạnh.

Xa hơn là nhóm sản xuất nhôm chất lượng cao và hợp kim đặc chủng phục vụ hàng không – quốc phòng.

Đối với thị trường chứng khoán Việt Nam, hiện chưa có doanh nghiệp niêm yết quy mô lớn thực sự tương đương các tập đoàn luyện nhôm nguyên sinh quốc tế. Vì vậy, khả năng hưởng lợi trực tiếp từ chính sách này tương đối hạn chế.

Nhà đầu tư Việt Nam nên nhìn vào điều gì?

Nếu chỉ xét riêng tác động của chính sách nhôm mới:

HPG: Trung tính đến tích cực nhẹ – ít chịu ảnh hưởng từ giá nhôm và có khả năng hưởng lợi gián tiếp nếu chu kỳ thép, công nghiệp và đầu tư toàn cầu mạnh lên.

HSG: Trung tính – tâm lý nhóm vật liệu có thể tích cực nhưng giá nhôm tăng cũng làm tăng chi phí một số dòng tôn mạ.

NKG: Trung tính – tương tự HSG, yếu tố quan trọng là khả năng chuyển phần tăng chi phí nguyên liệu sang giá bán.

GDA: Trung tính – cần đặc biệt theo dõi giá HRC, nhôm, kẽm và khả năng điều chỉnh giá bán của các sản phẩm tôn lạnh, tôn lạnh màu.

Câu chuyện lớn hơn phía sau giá nhôm

Điều đáng chú ý nhất từ quyết định của Washington có lẽ không nằm ở việc thuế nhôm giảm bao nhiêu.

Mỹ đang từng bước chuyển từ “dùng thuế để bảo hộ” sang “dùng thuế để buộc chuỗi cung ứng quay về trong nước”. Nhôm, thép, đồng và nhiều khoáng sản chiến lược ngày càng được nhìn dưới góc độ an ninh quốc gia thay vì đơn thuần là hàng hóa thương mại.

Nếu xu hướng này tiếp tục, địa chính trị, quốc phòng và khả năng tự chủ chuỗi cung ứng sẽ ngày càng trở thành những biến số quan trọng quyết định dòng vốn đầu tư và giá kim loại toàn cầu.

Với chứng khoán Việt Nam, vì vậy, tin Mỹ giảm thuế nhôm chưa phải lý do đủ mạnh để mua HPG, HSG, NKG hay GDA. Nhà đầu tư vẫn cần tập trung vào những yếu tố sát với lợi nhuận doanh nghiệp hơn như giá HRC, nhu cầu thép trong nước, bất động sản, đầu tư công, thị trường xuất khẩu và biên lợi nhuận.

Nếu chỉ xét riêng câu chuyện này, HPG có vị thế tương đối thuận lợi nhất trong nhóm do ít chịu tác động từ chi phí nhôm. HSG, NKG và GDA đứng trước tác động hai chiều. Còn những doanh nghiệp hưởng lợi thực sự từ chiến lược mới của Mỹ vẫn nằm ở chuỗi bauxite – alumina – nhôm nguyên sinh và vật liệu nhôm chiến lược.

Bài viết Mỹ bất ngờ giảm thuế nhôm: Cứu chuỗi cung ứng quốc phòng, cổ phiếu nào hưởng lợi? được đăng đầu tiên tại Chứng khoán Việt Nam.

Một quyết định được công bố tại Washington có thể khiến giá vàng biến động, các quỹ đầu tư cơ cấu lại danh mục và thị trường chứng khoán từ Mỹ, châu Âu đến Việt Nam đồng loạt phản ứng. Vì sao lãi suất tại Mỹ lại có sức ảnh hưởng lớn đến vậy?

Nguyên nhân nằm ở vị thế trung tâm của đồng USD, trái phiếu Chính phủ Mỹ và thị trường tài chính Mỹ. Tuy nhiên, Fed tăng lãi suất không có nghĩa vàng và chứng khoán chắc chắn giảm. Phản ứng thực tế còn phụ thuộc nguyên nhân tăng lãi suất, mức độ bất ngờ và kỳ vọng của thị trường về chính sách tiếp theo.

Fed tăng lãi suất để làm gì?

Fed – Cục Dự trữ Liên bang Mỹ – thường tăng lãi suất khi cần kiềm chế lạm phát. Lãi suất cao hơn làm chi phí vay tăng, qua đó hạn chế tiêu dùng, đầu tư và nhu cầu trong nền kinh tế.

Quyết định này thường tạo ra ba tác động ban đầu:

Tiền gửi và trái phiếu bằng USD trở nên hấp dẫn hơn.

Chi phí vay vốn của doanh nghiệp và người tiêu dùng tăng.

Đồng USD có xu hướng được hỗ trợ nếu lãi suất Mỹ tăng tương đối so với các nước khác.

Từ Mỹ, ảnh hưởng lan ra thế giới qua tỷ giá, lợi suất trái phiếu, dòng vốn quốc tế và triển vọng tăng trưởng kinh tế.

Các quỹ đầu tư phải điều chỉnh danh mục

Mỗi loại quỹ chịu tác động khác nhau.

Quỹ trái phiếu

Khi lãi suất thị trường tăng, giá trái phiếu đang lưu hành thường giảm vì trái phiếu mới có lợi suất cao hơn. Quỹ nắm giữ nhiều trái phiếu dài hạn thường chịu biến động lớn hơn quỹ trái phiếu ngắn hạn.

Tuy nhiên, về lâu dài, quỹ có thể tái đầu tư vào trái phiếu mới với lợi suất tốt hơn. Vì vậy, lãi suất tăng gây áp lực lên giá trị danh mục trước mắt nhưng có thể cải thiện nguồn thu nhập trong tương lai.

Quỹ thị trường tiền tệ

Nhóm này thường được hưởng lợi tương đối khi lãi suất ngắn hạn tăng. Tiền gửi, tín phiếu và các công cụ tiền tệ mang lại lợi suất cao hơn, thu hút nhà đầu tư muốn bảo toàn vốn và giảm biến động.

Quỹ cổ phiếu

Lãi suất cao làm tăng chi phí tài chính của doanh nghiệp và khiến trái phiếu cạnh tranh hơn với cổ phiếu. Các quỹ tập trung vào cổ phiếu công nghệ, tăng trưởng hoặc doanh nghiệp có lợi nhuận kỳ vọng xa trong tương lai thường nhạy cảm hơn.

Những doanh nghiệp có dòng tiền ổn định, ít nợ vay và khả năng chuyển chi phí sang khách hàng thường có sức chống chịu tốt hơn. Ngân hàng và bảo hiểm có thể được hưởng lợi trong một số điều kiện, nhưng kết quả còn phụ thuộc chi phí huy động, chất lượng tín dụng và cơ cấu tài sản.

Quỹ đầu tư tại thị trường mới nổi

Khi lợi suất tài sản Mỹ tăng, một phần vốn quốc tế có thể rời các thị trường mới nổi để quay về Mỹ. Áp lực thường lớn hơn tại những quốc gia có lạm phát cao, dự trữ ngoại hối hạn chế hoặc vay nợ nhiều bằng USD.

Quỹ bất động sản và đầu tư tư nhân

Các quỹ sử dụng nhiều đòn bẩy có thể chịu tác động mạnh vì chi phí vay tăng, khả năng huy động vốn giảm và định giá tài sản phải điều chỉnh theo mức lãi suất mới.

Giá vàng chịu tác động ra sao?

Trong điều kiện các yếu tố khác không đổi, Fed tăng lãi suất thường gây sức ép lên vàng vì:

Vàng không tạo ra tiền lãi, nên chi phí cơ hội của việc nắm giữ vàng tăng.

Lợi suất trái phiếu Mỹ cao hơn có thể thu hút vốn khỏi vàng.

Đồng USD mạnh khiến vàng trở nên đắt hơn đối với người sử dụng các đồng tiền khác.

Tuy nhiên, vàng không nhất thiết giảm mỗi khi Fed nâng lãi suất. Giá vàng còn phụ thuộc vào lãi suất thực, lạm phát, rủi ro địa chính trị, hoạt động mua của ngân hàng trung ương và nhu cầu trú ẩn.

Nếu thị trường đã dự báo trước quyết định của Fed, giá vàng có thể phản ứng không đáng kể. Nếu việc tăng lãi suất làm gia tăng nguy cơ suy thoái hoặc bất ổn tài chính, nhu cầu trú ẩn thậm chí có thể đẩy giá vàng đi lên.

Chứng khoán Mỹ: Áp lực từ chi phí vốn và định giá

Lãi suất tăng tác động đến chứng khoán Mỹ theo hai hướng chính.

Thứ nhất, doanh nghiệp phải chịu chi phí vay cao hơn, có thể làm giảm đầu tư và lợi nhuận. Người tiêu dùng cũng thận trọng hơn khi vay mua nhà, ô tô hoặc chi tiêu bằng tín dụng.

Thứ hai, lãi suất chiết khấu cao hơn làm giảm giá trị hiện tại của lợi nhuận kỳ vọng trong tương lai. Vì vậy, cổ phiếu công nghệ, tăng trưởng, bất động sản và doanh nghiệp sử dụng nhiều nợ thường nhạy cảm hơn.

Dù vậy, chứng khoán Mỹ vẫn có thể tăng sau khi Fed nâng lãi suất nếu:

Mức tăng đúng hoặc thấp hơn dự báo.

Fed phát tín hiệu sắp kết thúc chu kỳ thắt chặt.

Lạm phát đang được kiểm soát.

Kinh tế và lợi nhuận doanh nghiệp còn tích cực.

Thị trường đã phản ánh phần lớn thông tin bất lợi vào giá.

Điều thị trường quan tâm không chỉ là Fed tăng bao nhiêu, mà còn là quyết định ấy khác kỳ vọng đến mức nào.

Chứng khoán châu Âu chịu tác động kép

Châu Âu chịu ảnh hưởng từ lợi suất toàn cầu, tỷ giá và nhu cầu của kinh tế Mỹ. Khi lợi suất trái phiếu tăng, định giá cổ phiếu châu Âu cũng có thể chịu áp lực.

Đồng USD mạnh và đồng euro yếu làm tăng chi phí nhập khẩu năng lượng, nguyên liệu được định giá bằng USD. Ngược lại, euro yếu có thể hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu vì hàng hóa châu Âu trở nên cạnh tranh hơn và doanh thu bằng ngoại tệ có giá trị quy đổi cao hơn.

Mức độ tác động còn phụ thuộc phản ứng của Ngân hàng Trung ương châu Âu, tình hình lạm phát và sức khỏe kinh tế từng quốc gia.

Châu Á đối mặt với áp lực tỷ giá và dòng vốn

Khi Fed tăng lãi suất, nhiều nền kinh tế châu Á có thể đối mặt với:

Đồng nội tệ suy yếu so với USD.

Dòng vốn ngoại dịch chuyển sang tài sản Mỹ.

Chi phí trả nợ bằng USD tăng.

Giá nhập khẩu nguyên liệu và năng lượng cao hơn.

Dư địa giảm lãi suất trong nước bị thu hẹp.

Tác động không giống nhau giữa các quốc gia. Nền kinh tế có dự trữ ngoại hối tốt, lạm phát ổn định và cán cân thanh toán lành mạnh thường chống chịu tốt hơn.

Doanh nghiệp xuất khẩu có nguồn thu bằng USD có thể được hỗ trợ khi nội tệ yếu, nhưng lợi ích còn phụ thuộc nhu cầu thế giới và tỷ lệ nguyên liệu phải nhập khẩu.

Thị trường chứng khoán Việt Nam bị ảnh hưởng qua bốn kênh

Tỷ giá USD/VND

Lãi suất USD cao có thể tạo áp lực lên tỷ giá. Khi đó, cơ quan điều hành phải cân bằng giữa ổn định tiền tệ, kiểm soát lạm phát và hỗ trợ tăng trưởng.

Nếu chênh lệch lãi suất VND–USD thu hẹp quá mức, nhu cầu nắm giữ USD có thể tăng và làm giảm dư địa nới lỏng tiền tệ trong nước.

Dòng vốn nước ngoài

Lợi suất trái phiếu Mỹ hấp dẫn hơn có thể khiến một bộ phận quỹ quốc tế giảm tỷ trọng tại các thị trường mới nổi, trong đó có Việt Nam. Hoạt động bán ròng thường ảnh hưởng đến tâm lý và các cổ phiếu vốn hóa lớn.

Tuy nhiên, dòng vốn ngoại còn phụ thuộc định giá thị trường, triển vọng lợi nhuận, ổn định vĩ mô và câu chuyện nâng hạng của Việt Nam.

Chi phí của doanh nghiệp

Doanh nghiệp vay nợ bằng USD hoặc phụ thuộc nguyên liệu nhập khẩu có thể chịu chi phí tài chính và tỷ giá cao hơn. Bất động sản, xây dựng và các doanh nghiệp sử dụng nhiều đòn bẩy thường nhạy cảm với môi trường lãi suất cao.

Ở chiều ngược lại, doanh nghiệp xuất khẩu có doanh thu USD hoặc sở hữu lượng tiền mặt lớn có thể chống chịu tốt hơn, nhưng không mặc nhiên được hưởng lợi.

Tâm lý và dòng tiền trong nước

Thị trường Việt Nam có thể phản ứng nhanh với biến động của chứng khoán Mỹ, đồng USD và giao dịch của khối ngoại. Tuy nhiên, xu hướng dài hơn vẫn phụ thuộc chủ yếu vào lãi suất trong nước, tăng trưởng tín dụng, lợi nhuận doanh nghiệp và dòng tiền của nhà đầu tư nội địa.

NHỮNG CÁCH HIỂU DỄ SAI

Fed tăng lãi suất thì chứng khoán chắc chắn giảm

Không hẳn. Thị trường phản ứng với mức độ bất ngờ và triển vọng tương lai, không chỉ với quyết định đã được công bố.

Lãi suất tăng thì vàng chắc chắn giảm

Vàng thường chịu áp lực, nhưng vẫn có thể tăng khi lạm phát, rủi ro địa chính trị hoặc nhu cầu trú ẩn chiếm ưu thế.

Trái phiếu luôn hưởng lợi khi lãi suất tăng

Trái phiếu mới có lợi suất cao hơn, nhưng giá trái phiếu cũ thường giảm. Quỹ trái phiếu dài hạn có thể chịu thiệt hại đáng kể trong ngắn hạn.

Đồng nội tệ giảm giá luôn tốt cho doanh nghiệp xuất khẩu

Doanh nghiệp chỉ thực sự hưởng lợi nếu có nguồn thu ngoại tệ lớn, chi phí nhập khẩu thấp và nhu cầu từ thị trường quốc tế được duy trì.

Fed là yếu tố quyết định duy nhất đối với VN-Index !?

Chính sách của Fed là biến số quan trọng nhưng không phải yếu tố duy nhất. Lãi suất trong nước, tỷ giá, chính sách kinh tế, lợi nhuận doanh nghiệp và dòng tiền nội địa mới quyết định sức khỏe dài hạn của thị trường Việt Nam.

Kết luận

Fed tăng lãi suất thường làm chi phí vốn cao hơn, nâng sức hấp dẫn của tài sản bằng USD và tạo áp lực lên nhiều tài sản rủi ro. Quỹ trái phiếu dài hạn, quỹ cổ phiếu tăng trưởng và thị trường mới nổi thường nhạy cảm hơn; quỹ thị trường tiền tệ có thể được hưởng lợi từ lợi suất cao hơn. Vàng chịu sức ép từ lãi suất và USD nhưng vẫn có thể tăng khi nhu cầu trú ẩn mạnh.

Đối với Việt Nam, nhà đầu tư nên theo dõi đồng thời chính sách của Fed, lợi suất trái phiếu Mỹ, tỷ giá USD/VND, giao dịch khối ngoại, lãi suất trong nước và triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp.

Điều quan trọng nhất là: Fed tăng lãi suất không tự động làm mọi thị trường giảm. Tác động thực tế phụ thuộc vào kỳ vọng, bối cảnh kinh tế và sức khỏe của từng quốc gia, doanh nghiệp.

Bài viết Fed tăng lãi suất: Một quyết định tại Mỹ tác động thế nào đến tiền, vàng và chứng khoán toàn cầu? được đăng đầu tiên tại Chứng khoán Việt Nam.